Co to jest BIK – fakty i mity o Biurze Informacji Kredytowej

Co to jest BIK? Biuro Informacji Kredytowej to kluczowa instytucja finansowa w Polsce, którą warto poznać, zanim złożysz jakikolwiek wniosek kredytowy. W tym artykule wyjaśniamy, co to jest BIK i jakie ma znaczenie dla kredytobiorców, oraz rozprawiamy się z mitami, które narosły wokół rejestru.

Co to jest BIK

Biuro Informacji Kredytowej, utworzone w 1997 roku przez Związek Banków Polskich, gromadzi informacje o zobowiązaniach kredytowych w Polsce. Dzięki BIK każdy może sprawdzić swoją historię kredytową, zamawiając raport BIK. Co to jest raport BIK? To dokument z danymi o Twojej historii kredytowej, udostępniany bankom i innym instytucjom finansowym. Jak go zdobyć, pokazujemy w instrukcji jak sprawdzić BIK.

Jak działa BIK

BIK to zaawansowany system, który analizuje profile kredytobiorców i ocenia ich wiarygodność finansową. Baza gromadzi dane o setkach milionów rachunków kredytowych należących do ponad 25 milionów klientów indywidualnych, więc jest to jeden z największych zbiorów tego typu w kraju.

System nieustannie analizuje zachowania kredytowe, żeby ocenić wiarygodność każdego kredytobiorcy. Co to jest BIK w banku? To źródło, z którego bank czyta Twoją historię spłat, korzystanie z kart kredytowych i inne zobowiązania.

Twój obraz w Biurze Informacji Kredytowej wyrażany jest przez scoring. Im scoring BIK wyższy, tym bardziej Twoje zachowania kredytowe przypominają kredytobiorcę wzorcowego. I odwrotnie, im niższy, tym bardziej przypominasz osobę, której instytucje finansowe wolą unikać. Szczegóły opisujemy w tekście o tym, co wpływa na ocenę punktową.

Zostałem wpisany do BIK, co to oznacza

Pierwszy kontakt z produktem kredytowym rozpoczyna Twoją historię w BIK. Każda spłata, terminowa czy spóźniona, jest odnotowywana. Co to jest BIK? To nie lista dłużników, bo każdy kredytobiorca ma tam swój profil, niezależnie od historii spłat.

Biuro Informacji Kredytowej to baza o każdym Twoim ruchu kredytowym, dobrym, złym i neutralnym. To po prostu Wielki Brat, który monitoruje, ocenia i profiluje każdego kredytobiorcę.

BIK nie jest listą dłużników

Mit głosi, że Biuro Informacji Kredytowej to lista dłużników, czyli miejsce, w którym banki wpisują niesolidnych kredytobiorców. Pokutuje slogan „wpisali mnie do BIK-u” albo „bank grozi wpisaniem do BIK-u”, utożsamiający rejestr z czarną listą najgorszych klientów.

Wiesz już, że nie ma czegoś takiego jak wpisywanie do BIK. Trafia tam bowiem każdy wpis, pozytywny i negatywny, bez wyjątku. Prawdziwą czarną listą jest co innego, o czym piszemy w tekście o różnicach między BIK a BIG.

Jak długo dane widnieją w BIK

Biuro Informacji Kredytowej operuje dwoma okresami:

1. do 5 lat od spłaty lub sprzedaży długu trwa przetwarzanie wpisu wpływającego na scoring. Pozytywne dane są tu widoczne za Twoją zgodą, a negatywne, przy opóźnieniu powyżej 60 dni, mogą być przetwarzane nawet bez niej,
2. do 12 lat trwa przetwarzanie w sekcji statystycznej, widocznej wyłącznie dla Ciebie i niewidocznej dla banków.

Kto chce skrócić okres przetwarzania danych, występuje o to do banku. Gdy bank odmawia dobrowolnego usunięcia wpisu z powodu opóźnień, zostaje droga prawna. Można zlecić usunięcie trudnego wpisu z BIK adwokatowi, w naszej kancelarii bez ryzykowania swoich pieniędzy. Więcej o samym mechanizmie znajdziesz w tekście o zobowiązaniach przetwarzanych statystycznie oraz o zgodzie ogólnej w BIK.

Kto może wpisać do BIK

Uprawnienia mają banki, spółki bankowe (leasingowe, faktoringowe), SKOK-i oraz firmy pożyczkowe z umową zawartą z Biurem Informacji Kredytowej.

Do BIK nie wpiszą Cię: firmy windykacyjne, operatorzy telefoniczni, spółdzielnie mieszkaniowe, dostawcy internetu, ZUS ani urząd skarbowy. Oni mogą korzystać z rejestrów gospodarczych, czyli BIG, o czym piszemy przy porównaniu BIK i BIG.

Jak sprawdzić BIK

Sprawdzisz go przez raport z Biura Informacji Kredytowej. Co to jest raport BIK? To dokument pokazujący Twoją historię kredytową i scoring. Warto go przejrzeć przed wnioskiem kredytowym, zwłaszcza hipotecznym. Raport występuje w wersji darmowej i płatnej, a szczegóły znajdziesz w poradniku o raporcie BIK i jego cenie.

Jak sprawdzić BIK za darmo

Ustawowo przysługuje jeden darmowy raport na 6 miesięcy, z miesięcznym czasem oczekiwania. Wersja darmowa ma jednak ograniczoną użyteczność, bo czekasz miesiąc, a i tak zwykle kończy się na zamówieniu raportu płatnego, który dostajesz od ręki. Zawiera on historię spłat, informacje o opóźnieniach, wpisy negatywne, liczbę zapytań kredytowych oraz scoring.

Jak pobrać raport BIK

Żeby pobrać raport, załóż konto bezpośrednio na stronie BIK. Po weryfikacji tożsamości kupisz pojedynczy raport lub pakiet, a aktualny cennik zawsze sprawdzisz na miejscu. Konto zakładasz raz, a weryfikacja chroni Twoje dane osobowe. Krok po kroku prowadzi przez to poradnik rejestracji w BIK, a jeśli sprawdzasz firmę, przyda się tekst o firmowym raporcie BIK. Klienci Banku Śląskiego pobiorą go też przez bankowość ING.

Alerty BIK, po co je mieć

Alerty BIK to niedrogie narzędzie monitorujące. Za niewielki miesięczny koszt dostajesz powiadomienia o opóźnieniach w spłatach, nowych wnioskach kredytowych oraz o zakupach na raty. Usługa chroni przed wyłudzeniami, bo pozwala szybko zareagować na nieautoryzowany wniosek kredytowy złożony na Twoje dane.

Dlaczego scoring bywa niski mimo terminowych spłat

Scoring to Twoja ocena punktowa w skali od 1 do 100, która prognozuje, z jakim prawdopodobieństwem będziesz spłacać kredyty przez najbliższe 12 miesięcy. Terminowość to jednak nie wszystko. BIK jest jak surowy nauczyciel, który ocenia nie tylko to, czy oddajesz zadania na czas, ale i Twój styl pracy. Twój wynik może być niski mimo braku opóźnień, z kilku powodów:

• Zbyt wiele nowych zobowiązań naraz. W nowym modelu ocenę obniża liczba świeżo zaciągniętych kredytów z ostatnich miesięcy, a nie same zapytania. Lawina wniosków to jednak także sygnał dla banku, że gorączkowo szukasz pieniędzy. Jak to działa, tłumaczymy w tekście o tym, jak zapytania wpływają na wiarygodność.
• Życie na krawędzi limitu. Jeśli stale wykorzystujesz niemal cały limit karty, nawet spłacając go w terminie, BIK czyta to jako brak rezerw. Najlepsi klienci trzymają wykorzystanie limitów znacznie poniżej połowy.
• Chwilówkowa karuzela. Wiele krótkoterminowych, drogich pożyczek pozabankowych w historii bywa dla banku alertem, że ratujesz się drogim pieniądzem. Podobnie bywa z płatnościami odroczonymi, o czym piszemy przy Allegro Pay a zdolności kredytowej.
• Brak historii kredytowej. Najdziwniejszy przypadek. Jeśli nigdy nie miałeś kredytu, BIK nie ma danych, by Cię ocenić, więc oceny nie naliczy. Dla instytucji finansowych jesteś wtedy człowiekiem bez twarzy.

Mam słaby scoring, co zrobić

Niska ocena punktowa może dotyczyć nawet osób spłacających wszystko w terminie. Bywa, że mimo idealnej spłaty trafiasz do grupy z najniższą oceną, bo terminowość to tylko jeden z elementów scoringu.

Płacisz wszystko idealnie, bez jednego dnia opóźnienia, a BIK i tak lokuje Cię w grupie z najniższą oceną i nie wiesz dlaczego? Nic nie dzieje się bez przyczyny. Niezbędna jest wtedy analiza raportu BIK przez specjalistę, bo dopiero poznanie przyczyny pozwala skutecznie podnieść ocenę.

Jak poprawić BIK

Jeśli Twoja ocena jest niska, rozwiązaniem jest uporządkowanie rejestru, czyli proces złożony z kilku elementów: analizy raportu, korekty negatywnych wpisów, zarządzania limitami, eliminacji złych nawyków i budowania pozytywnej historii. Całość opisujemy w poradniku o tym, jak prowadzić swój BIK, żeby zawsze mieć zdolność kredytową. Jak to wygląda na żywym przykładzie, pokazuje studium odbudowy scoringu z mBankiem. Uważaj natomiast na oferty pożyczek „na odbudowę BIK”, bo jak pokazujemy w tej archiwalnej analizie, sama chwilówka scoringu nie zbuduje.

Dlaczego warto budować pozytywną historię kredytową

Świadome budowanie wiarygodności powinno zaczynać się od pierwszego kontaktu z instytucją finansową. Może to być dowolna umowa o charakterze kredytowym, na przykład karta kredytowa do konta, sprzęt na raty czy limit debetowy. Ponieważ historię kredytową buduje się powoli, warto wiedzieć, po co. Dobra historia to łatwiejszy i tańszy dostęp do kredytów, bo instytucje finansowe częściej udzielają ich osobom z najlepszą historią na dogodniejszych warunkach. Ma to znaczenie zwłaszcza przy kredycie hipotecznym.

Czym BIK różni się od BIG, KRD czy ERIF

To najważniejsze rozróżnienie, którego nieznajomość prowadzi do kosztownych błędów. Te instytucje działają na podstawie zupełnie innych praw i zbierają inne dane.

• BIK to ekskluzywny klub dla banków, SKOK-ów i firm pożyczkowych, działający na podstawie rygorystycznego Prawa bankowego. Rejestruje całą historię Twoich kredytów, od wniosku, przez każdą spłatę, aż po zamknięcie zobowiązania. Bank widzi w nim film z Twojego finansowego życia.
• BIG, czyli biura informacji gospodarczej takie jak KRD, BIG InfoMonitor czy ERIF, to otwarty rynek działający na liberalniejszej ustawie o udostępnianiu informacji gospodarczych. Do BIG wpisze Cię niemal każdy przedsiębiorca, któremu zalegasz, od firmy telekomunikacyjnej po sąd za grzywnę. To przede wszystkim rejestr negatywnych informacji.

Najprościej: BIK opowiada całą historię Twoich relacji z sektorem bankowym, a BIG to przede wszystkim czarna lista, na którą trafia się za niepłacenie rachunków różnym firmom. Pełne porównanie znajdziesz w tekście o różnicach między BIK a BIG.

Czy BIK naprawdę da się wyczyścić

Czyszczenie BIK to pojęcie, które warto raz a dobrze nazwać. Zasady są jasne, choć często źle rozumiane:

• Dane o kredytach spłacanych terminowo są widoczne dla banków tak długo, jak na to pozwalasz. W każdej chwili możesz cofnąć zgodę na ich przetwarzanie po wygaśnięciu zobowiązania, a wtedy znikną z raportu udostępnianego innym instytucjom.
• Dane o kredytach ze złą historią rządzą się twardszymi regułami. Jeśli opóźnienie przekroczyło 60 dni, a bank poinformował Cię o zamiarze przetwarzania danych bez zgody, wpis będzie widoczny przez 5 lat od całkowitej spłaty. Nie da się go usunąć wcześniej, jeśli bank dopełnił ustawowych obowiązków.

Wniosek: jeśli ktoś obiecuje Ci usunięcie każdego wpisu z BIK, jest oszustem. Usunąć da się tylko te negatywne wpisy z dużymi opóźnieniami, przy których bank swoim zaniedbaniem dał podstawy do zakwestionowania, że spełnił ustawowe warunki. Na czym to polega, pokazujemy przy wzorze pisma o czyszczenie BIK, a realną usługę opisuje strona czyszczenia BIK z gwarancją. Warto też wiedzieć, że wakacje kredytowe w raporcie BIK są neutralne dla scoringu.