Czy komornik może zająć komputer dłużnika?

Wiele osób z zajęciem komorniczym odczuwa strach przed niespodziewaną wizytą komornika w domu i zajęciem cennych przedmiotów. O ile można założyć z dużą dozą prawdopodobieństwa, że kilkuletnie meble i używany sprzęt AGD nie zainteresują komornika, to na przykład nowy laptop już jak najbardziej. W związku z tym pojawia się nieśmiertelne pytanie: czy komornik może zająć komputer?

Mamy dla Ciebie dobrą, popartą wyrokiem sądu wiadomość: jeśli używasz komputera do jakiejkolwiek pracy zarobkowej – nawet dorywczej i nieregularnej – jest on chroniony przed egzekucją. W tym artykule pokażemy Ci, jakich argumentów użyć i jakie kroki podjąć, by skutecznie obronić swoje kluczowe narzędzie pracy.

Twój plan działania: co robić, gdy komornik chce zająć komputer?

Wyobraź sobie sytuację: komornik jest w Twoim domu i wskazuje na laptopa, zamierzając wpisać go do protokołu zajęcia. Panika? Nie. Czas na spokojne i metodyczne działanie. Oto Twój plan obrony krok po kroku.

Krok 1: Argument ustny (pierwsza linia obrony)

Podczas czynności, powiedz spokojnie, ale stanowczo:

„Panie Komorniku, uprzejmie informuję, że ten komputer, zgodnie z artykułem 829 punkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego, jest narzędziem niezbędnym do mojej osobistej pracy zarobkowej i jako taki podlega wyłączeniu spod egzekucji. Używam go do [tu podaj konkretny przykład: pisania tekstów na zlecenie, szukania pracy, zdalnej obsługi klienta, prowadzenia grafiki itp.].”

W wielu przypadkach już sama znajomość konkretnego przepisu wystarczy, by komornik odstąpił od zajęcia.

Krok 2: Przygotuj dowody (jeśli je masz)

Chociaż, jak zaraz udowodnimy, nie musisz mieć stałej umowy o pracę, by chronić komputer, posiadanie jakichkolwiek dowodów wzmacnia Twoją pozycję. Mogą to być:

• Wydrukowane umowy zlecenia lub o dzieło.
• Faktury wystawione za Twoje usługi.
• Portfolio online lub przykłady wykonanych prac.

Posiadanie ich pod ręką może szybko zakończyć dyskusję.

Krok 3: Skarga na czynności komornika (gdy argumenty nie działają)

Jeśli komornik zignoruje Twoje ustne oświadczenie i mimo wszystko zajmie komputer, nie wszystko stracone. To jest moment na użycie najpotężniejszego narzędzia: skargi na czynności komornika. W skardze, którą składasz do sądu za pośrednictwem tego komornika, musisz powołać się na naruszenie art. 829 pkt 4 KPC oraz na kluczowe orzeczenie sądu, które szczegółowo omawiamy poniżej.

Fundament prawny: analiza przełomowego orzeczenia sądowego

Twoja linia ochrony komputera przed zajęciem opiera się na art. 829 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego, który wyłącza spod egzekucji “narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej”. Dla wielu brzmi to zagadkowo. W przeszłości interpretacja tego zapisu często należała do „widzimisię” komornika. Sytuację zmieniło jednak przełomowe postanowienie Sądu Okręgowego w Toruniu.

Historia, która zmieniła zasady gry

Pewien dłużnik argumentował komornikowi, iż komputer służy mu do pracy – został zignorowany. Sprawa trafiła do sądu rejonowego, który… uznał rację komornika! W ocenie sądu dłużnik, jako osoba bezrobotna, nie mógł mówić o pracy zarobkowej, nawet jeśli świadczył ją dorywczo.

Dłużnik nie poddał się i złożył odwołanie. Sąd Okręgowy dokonał zupełnie innej, prokonsumenckiej interpretacji, która dziś stanowi fundament obrony dla tysięcy Polaków.

Komornik nie może zająć komputera – uzasadnienie sądu

Poniżej znajduje się kluczowy, choć długi i napisany prawniczym językiem, fragment uzasadnienia wyroku (sygn. akt VIII Cz 445/13). Jest to Twoja najpotężniejsza broń. Warto go zrozumieć.

Zgodnie z treścią przepisu art. 829 pkt 4 nie podlegają egzekucji m. in. narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika. […] Przepis nie zawiera natomiast żadnych dalszych warunków, jakim ma odpowiadać praca dłużnika. W szczególności nie ma tu mowy o stałej pracy zarobkowej, ani też tym bardziej o rodzaju zatrudnienia. Należy wobec powyższego przyjąć, że chodzi tu o każdą pracę zarobkową niezależnie od tego, czy jest ona świadczona w ramach stosunku pracy, czy prowadzenia działalności gospodarczej, jak też jako tzw. „praca wolna” […]. Narzędzie niezbędne do osobistej pracy zarobkowej, to niewątpliwie takie, bez которого wykonywanie pracy byłoby poważnie utrudnione, bądź też niemożliwe. W okolicznościach przedmiotowej sprawy wręcz nie do wyobrażenia jest pisanie przez dłużnika zleconych tekstów ręcznie i przesyłanie ich w takiej formie do wydawnictwa. […] Należy tu również zwrócić uwagę, że osoba, która wykonuje pracę na własny rachunek sama jej poszukuje, natomiast nie ma lepszego i szybszego sposobu komunikowania się niż drogą elektroniczną. W tym też sensie narzędzie będzie niezbędne do wykonywania pracy osobistej dla osób, które wykonują ją samodzielnie, kiedy będzie służyło im do uzyskania pracy. Tym samym można zasadnie przyjąć, że pozbawienie dłużnika komputera wraz z monitorem uniemożliwi mu świadczenie pracy. […] Decydującego znaczenia nie może mieć tu bowiem okoliczność, że dłużnik nie świadczy pracy w ramach prowadzenia działalności gospodarczej, ani tym bardziej, że w chwili zajęcia akurat nie wykonywał pracy na komputerze. Nie wyklucza to bowiem potencjalnych możliwości zarobkowania dłużnika, wszak pracę na własny rachunek w obecnych realiach cechuje niejednokrotnie właśnie brak ciągłości jej świadczenia.

– postanowienie Sądu Okręgowego w Toruniu, sygn. akt VIII Cz 445/13 z dnia 2013-08-02

Tłumacząc z prawniczego na nasze: co to dla Ciebie oznacza?

Przekładając na język bardziej zrozumiały treść orzeczenia, każdy posiadacz komputera może użyć argumentu wykorzystywania go do pracy bez konieczności posiadania w danym momencie dowodów na stałe zatrudnienie. Z tego wyroku płyną cztery kluczowe wnioski:

• Nie musisz mieć firmy ani etatu. Ochrona dotyczy każdej pracy zarobkowej, również dorywczej, zleceniowej i freelancerskiej („praca wolna”).
• Praca nie musi być stała ani regularna. Sąd uznał, że brak ciągłości jest cechą współczesnego rynku pracy.
• Komputer jest niezbędny także do szukania pracy. Nawet jeśli aktualnie jesteś bezrobotny, komputer jest kluczowym narzędziem do poszukiwania nowych zleceń.
• Liczy się potencjał. Samo posiadanie możliwości zarobkowania przy użyciu komputera jest wystarczającą przesłanką, aby uznać go za narzędzie chronione.

Na cytowane postanowienie sądu można powoływać się zawsze w sytuacji, gdy trafi się na upartego komornika. Powinno to wystarczyć do przekonania go, iż komputer należy wyłączyć spod egzekucji.

A co z innymi narzędziami pracy (samochód, aparat fotograficzny)?

Zasada z art. 829 pkt 4 KPC, wzmocniona przez powyższy wyrok, ma zastosowanie uniwersalne. Oznacza to, że ochronie podlegają również inne narzędzia, o ile potrafisz wykazać, że są Ci niezbędne do osobistej pracy zarobkowej. Przykłady:

• Samochód dla przedstawiciela handlowego, taksówkarza lub budowlańca dojeżdżającego do klientów z narzędziami.
• Aparat fotograficzny i obiektywy dla zawodowego fotografa.
• Specjalistyczna maszyna do szycia dla osoby prowadzącej domową pracownię krawiecką.

Kluczowe jest zawsze słowo „niezbędne”. Samochód dla programisty pracującego w 100% zdalnie prawdopodobnie nie zostanie uznany za narzędzie niezbędne do pracy.

Ryzyko zajęcia komputera jest w dzisiejszych czasach czysto teoretyczne

Pamiętaj, że zajęcie sprzętu w domu dłużnika jest praktycznie nierealne. Głównie z tego powodu, że komornik nie odwiedza dłużników w domach.

Egzekucja komornicza odbywa się dziś w sposób całkowicie cyfrowy. Jeśli komornik zajmie Ci konto bankowe czy wynagrodzenie, nie będzie miał powodu (i tym bardziej ochoty), aby składać Ci wizytę. Szczególnie, że po nowelizacji ustawy o komornikach jego możliwości zajęcia ruchomości są mocno ograniczone. Właśnie tak jak z komputerem. Którego zabrać nie może. Mógłby za to zabrać konsolę do gier (jeśli posiadasz), gdyż jest to sprzęt służący wyłącznie rozrywce.

Tylko po co miałby to robić? Aby transportować, przechowywać i próbować sprzedać mając w perspektywie 10% zarobku z otrzymanej kwoty? Nie, takie coś komornika nie interesuje. Jego interesuje zarabianie pieniędzy, a nie zabawa w sprzedawce używanych konsol na aukcjach.