Jaka jest kolejność zajmowania majątku przez komornika i ile czasu ten proces trwa?
Co komornik zajmie najpierw? Pensję, konto, a może od razu przyjdzie do domu i zajmie samochód? To jedno z kluczowych pytań, które zadaje sobie każdy dłużnik. Odpowiedź, wbrew pozorom, nie jest prosta i zależy od wielu czynników, ale jej zrozumienie pozwoli Ci przewidzieć kolejne ruchy egzekutora i przygotować skuteczną strategię obrony.
To w jakiej kolejności komornik zajmuje poszczególne elementy majątku budzi częste pytania i wątpliwości. Dosyć sporo miał ich jeden z naszych czytelników, a w zasadzie czytelniczka. Ale po kolei.
Witam. Jaka jest kolejność zajmowania majątku przez komornika? […] Najpierw wchodzi na konta? […] Potem co? Samochód? Po jakim czasie? […] Czy może pominąć auto i od razu wejść na Księgę Wieczystą? Czy komornik ma obowiązek jakiejś kolejności? […] Jest jakieś prawo, gdzie to wszystko jest napisane?
Te pytania, zadane przez naszą czytelniczkę, doskonale obrazują chaos informacyjny i lęk, jaki towarzyszy egzekucji. W tym artykule odpowiemy na nie wszystkie, krok po kroku.
Czy istnieje oficjalna kolejność zajęć komorniczych? (Zasada #1)
Zacznijmy od najważniejszego. Wbrew powszechnemu przekonaniu, polskie prawo nie przewiduje „sztywnej” kolejności zajmowania majątku dłużników. Jest jednak jedna, kluczowa wskazówka i jedna, fundamentalna zasada, które musisz poznać.
Jedyną wskazówką, jaką przepisy daje komornikom sądowym i skarbowym, jest obowiązek stosowania środków egzekucyjnych jak najmniej uciążliwych dla zobowiązanych.
Najważniejsza zasada jest jednak inna: to WIERZYCIEL, a nie komornik, jest reżyserem egzekucji. Komornik wykonuje jego wniosek. Jeśli wierzyciel od razu wskaże nieruchomość (i spełni wymogi prawne), komornik może ją zająć, pomijając inne składniki majątku. W praktyce jednak, ze względu na koszty i czas, większość postępowań przebiega według pewnego, powtarzalnego schematu.
Co komornik zajmuje w pierwszej kolejności w praktyce? („Łatwa Egzekucja”)
W pierwszej kolejności organ egzekucyjny zazwyczaj dokona zajęcia „majątku biurkowego” – czyli tych składników, które może zająć zdalnie, ze swojej kancelarii, przy pomocy systemów informatycznych. Jest to dla niego najszybsze, najtańsze i najskuteczniejsze.
Zajęcie konta bankowego
Zgodnie z ustawą prawo bankowe, konto bankowe jest wolne od wszelkich zajęć sądowych i administracyjnych (niezależnie od ilości podpisanych umów) do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia brutto. Więcej o zajęciu rachunku przeczyta Pani tutaj: https://mamdlugi.pl/ile-moze-zabrac-komornik-z-konta/
Zajęcie pojazdu
Jeżeli egzekucja z wynagrodzenia za pracę, rachunku bankowego czy też innych mniej uciążliwych sposobów egzekucji okaże się bezskuteczna, zazwyczaj wtedy komornik przystępuje do egzekucji z ruchomości. Jednocześnie na miejscu egzekutor musi zadecydować, czy Pani pojazd posiada wartość handlową i czy w razie ewentualnej licytacji, znajdzie on nabywców. W przypadku pojazdu z 1999 roku może się to okazać niemożliwe, jednakże nie posiadając bardziej szczegółowych informacji na temat tego konkretnego samochodu, trudno jest nam wyrokować w tej kwestii.
Wniosek: Czas ma znaczenie
Pamiętaj, że komornik najpierw zajmie te składniki majątku, które są najłatwiejsze do zlokalizowania i spieniężenia. Zazwyczaj jest to wynagrodzenie i konto bankowe. Do bardziej skomplikowanych i kosztownych czynności, jak egzekucja z ruchomości czy nieruchomości, przechodzi dopiero wtedy, gdy „łatwa egzekucja” okaże się bezskuteczna. Daje Ci to bezcenny czas na podjęcie działań obronnych.
A co z długami w Urzędzie Skarbowym i Gminie?
Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, urząd miasta (w zakresie egzekucji własnych należności pieniężnych) ma możliwość samodzielnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W imieniu pozostałych gmin, egzekucje prowadzić będzie Naczelnik urzędu skarbowego. Jednocześnie urząd miasta w odróżnieniu od skarbówki, nie jest uprawniony do stosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości. W tym przypadku będzie musiał przekazać postępowanie fiskusowi.
„Trudna egzekucja”: kiedy komornik może wejść do domu?
Jeśli zajęcie pensji i konta bankowego okaże się nieskuteczne, a wierzyciel wciąż będzie naciskał, komornik może przejść do kolejnego etapu – egzekucji z ruchomości w Twoim miejscu zamieszkania.
Wejście do mieszkania i zajęcie ruchomości
Komornicy sądowi i skarbowi są uprawnieni do wejścia do domu dłużnika, przeszukania pomieszczeń i schowków oraz dokonania zajęcia ruchomości. Oczywiście można nie wyrazić zgody, by odwiedzający Panią egzekutor przekraczał próg mieszkania, ale:
- może skończyć się to interwencją policji, lub
- w bardziej drastycznych przypadkach przymusowym otwarciem drzwi przez ślusarza.
Uspokajamy jednak, że w 99% przypadków egzekutorzy jednak odpuszczają, gdyż czynności takie wiążą się ze zbyt dużym nakładem pracy. Ich efekty są zazwyczaj mizerne i nazbyt często wierzyciele nie chcą płacić stosownych zaliczek pokrywających należności osób powołanych do udziału w czynnościach.
Czy mogę sama wskazać komornikowi, co ma zająć?
Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby mogła Pani sama wskazać takie ruchomości komornikowi. Podkreślamy jednak, że organy egzekucyjne nie są tymi sugestiami w żaden sposób związane. Osoba dokonująca zajęcia sama z doświadczenia posiada wiedzę, jakiego typu przedmioty mogą w toku licytacji znaleźć kupca. W tym miejscu obawiamy się, że komornik sądowy może nie dokonać zajęcia stołu i lampy. Po prostu takie przedmioty bardzo rzadko znajdują chętnych do zakupu.
Jak wygląda sprzedaż zajętych rzeczy? (Zasady licytacji)
Jednocześnie przypominamy, że komornik nie sprzedaje rzeczy „na bazarze”, a najpopularniejszym trybem sprzedaży, jest sprzedaż licytacyjna. W toku pierwszej licytacji organ egzekucyjny (zarówno ten sądowy jak i administracyjny) sprzedaje przedmioty po cenie wywołania wynoszącej 3/4 ceny oszacowania. Jeżeli więc dokonano zajęcia przedmiotów o łącznej wartości szacunkowej 5 000,00 zł, to na pierwszym przetargu wystawi te ruchomości po cenie wywołania wynoszącej razem 3 750,00 zł. W przypadku sprzedaży, z uzyskanej sumy potrącone zostaną w pierwszej kolejności koszty postępowania i opłata egzekucyjna. Może się zatem okazać, że Pani dług nie zostanie spłacony w całości.
Jeżeli w toku pierwszej licytacji, ruchomości nie znajdą nabywców, to komornik przeprowadzi kolejną licytację – w tym przypadku cena wywołania wyniesie zaledwie 1/2 sumy oszacowania tj. w Pani przypadku 2 500,00 zł. Gdyby jednak i w tym trybie rzecz nie znalazła nabywcy, a wierzyciel nie przejął zajętych rzeczy na własność, to w przypadku egzekucji sądowej, egzekucja z ruchomości zostaje umorzona.
Inaczej jednak wygląda sytuacja w przypadku egzekucji administracyjnej. W tym trybie, gdy rzecz nie znajdzie nabywcy na drugiej licytacji, komornik skarbowy sprzedaje zajęte ruchomości z wolnej ręki po cenie którą sam określi, jednak nie niższą od 1/3 ich wartości szacunkowej. Gdyby jednak i to okazało się nieskuteczne, komornik skarbowy dokona zbycia ww. ruchomości po cenie stosowanej przy skupie rzeczy używanych lub skupie złomu. Taka sprzedaż jest możliwa m.in. szpitalom, jednostkom pomocy społecznej, szkołom, czy też organizacjom charytatywnym.
Egzekucja z nieruchomości – kiedy jest możliwa?
To najbardziej dotkliwa forma egzekucji i dla wielu dłużników ostateczna katastrofa. Musisz jednak wiedzieć, że jest ona obwarowana szeregiem warunków.
Co do zasady nie ma tutaj przedziału czasowego. Zajęcie nieruchomości może zostać dokonane w każdej chwili, na wniosek wierzyciela i po pokryciu przez niego stosownych zaliczek. Z uwagi jednak na wysokie koszty takiej egzekucji, jak i na dość skomplikowaną procedurę, ma ona miejsce zazwyczaj gdy, albo:
- mamy do czynienia z wysokim zadłużeniem (większym niż 5% wartości nieruchomości)
- jest to jedyny składnik majątku dłużnika, a ten unika kontaktu z egzekutorem
- potrącenia z innych składników majątku dłużnika są niewielkie i nie zapewniają szybkiego pokrycia długu.
Czy komornik może pominąć auto i od razu wejść na Księgę Wieczystą?
Tak. Pamiętaj o złotej zasadzie: to wierzyciel decyduje. Jeśli Twój dług jest wysoki, a wierzyciel uzna, że licytacja Twojego „starego grata” (jak to określiła nasza czytelniczka) jest nieopłacalna, może od razu zawnioskować o zajęcie nieruchomości. Komornik ma obowiązek wykonać taki wniosek. Po szczegółowe informacje sięgnij do naszego kompletnego przewodnika o egzekucji z nieruchomości.
Podsumowanie: Jaka jest zatem realna kolejność zajęć komorniczych?
Prawdopodobna ścieżka egzekucji (od najczęstszej do najrzadszej):
Chociaż nie ma sztywnej reguły, na podstawie doświadczenia możemy przedstawić najbardziej prawdopodobny schemat działania komornika, podyktowany logiką i rachunkiem ekonomicznym.
- ETAP 1 (Automatyczny): Wysłanie zawiadomień i zapytań. Komornik niemal natychmiast po wszczęciu sprawy wysyła elektroniczne zapytania do ZUS (o pracę/świadczenia), OGNIVO (o konta bankowe) i CEPIK (o pojazdy).
- ETAP 2 (Egzekucja „Zza Biurka”): Pierwszym celem zawsze jest zajęcie wynagrodzenia, emerytury/renty lub środków na rachunku bankowym. Jest to najtańsze, najszybsze i najskuteczniejsze.
- ETAP 3 (Egzekucja z Ruchomości): Jeśli egzekucja z dochodów jest niemożliwa lub nieskuteczna, a wierzyciel naciska, komornik może zdecydować się na wizytę w domu w celu zajęcia wartościowych ruchomości (np. nowego sprzętu RTV, samochodu).
- ETAP 4 (Egzekucja z Nieruchomości): To ostateczność, stosowana przy wysokich długach lub gdy wszystkie inne metody zawiodły. Jest to procedura długa, skomplikowana i kosztowna dla wierzyciela.
Polskie prawo nie przewiduje „sztywnej” kolejności zajmowania majątku dłużników. Jedyną wskazówką, jaką przepisy daje komornikom sądowym i skarbowym, jest obowiązek stosowania środków egzekucyjnych jak najmniej uciążliwych dla zobowiązanych. Od tego jakie środki egzekucyjne będą zastosowane przeciwko konkretnej osobie decyduje kilka czynników, takich jak np. łączna wysokość zadłużenia, czy też jej stan majątkowy. Trudno bowiem oczekiwać od komornika, że nie dokona zajęcia ruchomości w Pani mieszkaniu, jeżeli dług wynosi np. 9 000,00 zł a miesięcznie z wynagrodzenia za pracę przekazywana będzie kwota 150 zł.
Podstawy prawne, które warto znać
Gdzie znajdę przepisy regulujące egzekucję komorniczą?
Przepisy regulujące egzekucję sądową znajdują się w kodeksie postępowania cywilnego od art. 758 do 1088. (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późń. zm.); zaś przepisy regulujące egzekucję administracyjną znajdziemy w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 1966 nr 24 poz. 151 z późń. zm.).
Jednocześnie zapraszamy do śledzenia naszej strony internetowej, gdzie wyjaśniamy zawiłości polskiego prawa egzekucyjnego! Zachęcamy do lektury!
