Kup teraz zapłać później – czy zawsze pieniędzmi?

Kup teraz zapłać później, czyli co zrobić, gdy ludzie uodpornili się na hasło „weź kredyt”? Zmieńmy nazwę i przekaz — to zawsze działa.

Wiele rozwiązań przychodzi do nas z tzw. zachodu. Dzięki temu z wyprzedzeniem możemy obserwować ich wpływ na życie ludzi i to, jakie konsekwencje niosą. Bo nie jest prawdą, że w bogatych krajach dłużników nie ma. Lub że jest ich mało. Przyjrzyjmy się nowemu mechanizmowi wkręcania ludzi w dług. Dzisiaj porozmawiamy sobie o płatnościach odroczonych, zwanych Kup Teraz Zapłać Później (z ang. BNPL — buy now, pay later). O tym, kto je oferuje, dlaczego są niebezpieczne, o czym Wam się oficjalnie nie mówi. Oraz o tym, jak parafrazują tę nazwę Anglicy.

Ten artykuł być może sprawi, że kolejny raz ktoś w Polsce będzie mógł stanąć przed lustrem i przewrotnie powiedzieć: „Nową mądrość sobie kupi, że i przed szkodą i po szkodzie na cztery nogi kuty”. Zaczynamy?

Kup Teraz Zapłać Później — płatności odroczone

Czym są zatem płatności odroczone? To forma płatności, która pozwala nam zakupić towar lub usługę i zapłacić za nią z opóźnieniem (najczęściej jest to 30 dni) bez ponoszenia dodatkowych kosztów. A w gruncie rzeczy to po prostu pożyczka.

Od strony technicznej różne firmy oferujące odroczone płatności mają różne pomysły na działanie tej usługi. Od przyjętego przez pożyczkodawcę rozwiązania zależy

gdzie zapłacisz, korzystając z odroczonych płatności

Począwszy od form płatności, które są dostępne w wybranych sklepach — jak w Klarna czy Allegro Pay, a skończywszy na rozwiązaniach uniwersalnych, z których skorzystasz w zasadzie wszędzie tam, gdzie można płacić elektronicznie — np. Twisto, PayPo (przez bramki PayU, Przelewy24, Tpay) czy BLIK Płacę Później.

Poniżej zaktualizowana tabela (maj 2026) — gdzie zapłacisz daną metodą BNPL:

Nazwa	Dni na spłatę bez kosztów	Rozłożenie na raty	Limit	Gdzie zapłacisz
PayPo	30	do 12 mies.	do 8 000 zł	30 000+ sklepów (PayU, Przelewy24, Shoper, m.in. H&M)
Allegro Pay	30	2-30 rat	300-4 200 zł	Allegro + karta Visa Allegro Pay (wszędzie)
Klarna	30	3 raty 0% (od I 2025)	do 7 000 zł	Zalando, Airbnb, IQOS + PayU, Shoper
Twisto (właściciel: Param, Turcja)	do 45	3-12 rat (3 z 0% u partnerów)	do 10 000 zł	PayU, Tpay, ZEN, ING BŚ
BLIK Płacę Później	30	—	do 4 000 zł	klienci VeloBank, Millennium, PKO BP, SGB
Aiqlabs KUPUJTERAZ.PL	21 lub 30 (+30 za 5%)	raty	do 5 000 zł	wybrane e-sklepy (Dotpay) + wirtualna karta
Alior Pay	30	do 11 rat	do 3 000 zł	aplikacja Alior Banku
Pay Smartney (Autopay)	30	raty	200-1 500 zł	sklepy z bramką Autopay (d. Blue Media)
Mokka	Wycofana z polskiego rynku w styczniu 2024 r. Obsługę zaległych zobowiązań przejęła kancelaria Inkaso WEC.

Pamiętaj jednak, że sytuacja może się zmieniać. Poza granicami Polski odroczone płatności oferują również inne firmy jak Clearpay, payl8r, Afterpay, Affirm, a w bankowym wydaniu m.in. Revolut Pay Later czy Monzo Flex. Na dodatek z czasem oferta każdej firmy ewoluuje — np. w Wielkiej Brytanii Klarna oferuje spłatę nawet w 36 miesięcznych ratach.

Czego nie mówi się o odroczonych płatnościach?

Przejdźmy teraz do tej ciemniejszej strony usług spod znaku Kup Teraz Zapłać Później. Jako, że wybiegamy tu nieco w przyszłość, będę się wspomagał opisami tego, jak wygląda to za kanałem La Manche.

Po pierwsze

płatności odroczone to żadna nowość

Już lata temu firmy pożyczkowe usiłowały wdrożyć w Polsce ten pomysł. To, że się nie rozplenił, wskazuje na jedno. Jeszcze nie wiedziano jak to sprzedać, aby klienci nie łapali się, że to kolejna „chwilówka” na głowie.

Inna próba łapania na pożyczki poszła już znacznie sprawniej. Chodzi o pożyczki zero procent. Zero, jeśli spłacisz je w terminie. Vivus i cała reszta postanowiła działać jak dealer narkotykowy — pierwsza działka gratis. I rozbili bank, okazało się że chętnych na branie nie brakuje, a tych, co nie wyrabiają w terminie i płacą odsetki jest na tyle dużo, że Vivus nawet rozbijał spłatę na dwie raty, aby ściągnąć jeszcze więcej chętnych.

Ten projekt jednak już się wypalił, a teraz pojawia się w nowej odsłonie. I tak jak dzisiaj wielu naszych klientów przeklina pierwszą „darmową” pożyczkę, tak za kilka lat wielu będzie chciało „puścić z dymem” odroczone płatności — wpadając w klasyczną pętlę kredytową.

Jestem tego niemal pewien, wystarczy spojrzeć na to

jak kup teraz zapłać później wpycha w dług

Czym się bowiem różni wzięcie chwilówki od zapłaty przez jakąkolwiek z wyżej wymienionych firm? Za 30 dni przyjdzie termin zapłaty, a wtedy… no cóż, wielu nie będzie stać na spłatę.

I diagnoza z 2021 r. potwierdziła się brutalnie w polskich danych. Według raportu Biura Informacji Kredytowej aż 20,8 proc. transakcji BNPL nie jest spłacanych w terminie. Brytyjscy użytkownicy BNPL już dekadę temu szacowali, że potrzeba im ok. dziewięciu miesięcy, by pozbyć się tego długu. W Polsce ta perspektywa zaczyna być rzeczywistością dla setek tysięcy osób.

Dlaczego wszyscy wchodzą w tę formę finansowania tak ochoczo? Ponieważ

napędzają sprzedaż, napędzają dług i mydlą oczy

Tutaj cytat:

„Według strony internetowej Klarna, aż 44% użytkowników zrezygnowałoby z poprzedniego zakupu, gdyby opcja nie była dostępna. Chociaż ta imponująca statystyka może być mile widziana przez sprzedawców internetowych próbujących odzyskać straty związane z pandemią, rodzi ona również pytania o to, jak kupujący postrzegają dług BNPL.”

Aż 44% ludzi nie zadłużyłoby się, gdyby ktoś im nie podsunął pomysłu, że za miesiąc ich życie ulegnie cudownej przemianie i znikną ich problemy finansowe. A nowiutkie buty na nóżkach mogą być obiektem zazdrości już teraz.

I tu dochodzimy do kwestii martwienia się potem. Przerazić może fakt, że 19% z 2000 osób, które ankietowano, przyznało, że KTZP (Kup Teraz Zapłać Później) to sposób na kupowanie teraz, a martwienie się później, uznając niejako, że kupują coś, na co ich nie stać.

Reszta widocznie nie ma takich przemyśleń.

W Wielkiej Brytanii jest taka organizacja charytatywna — StepChange, zajmująca się długami. Jeden z jej szefów bije na alarm:

Młodsi odbiorcy, którzy spędzają znaczną ilość czasu na mediach społecznościowych, są bombardowani jasnymi, kolorowymi i dostosowanymi do wieku reklamami tych platform płatniczych.

Sue Anderson, szef mediów w StepChange

Mydlenie oczu jest aż nad wyraz oczywiste. Zwłaszcza wśród niewyrobionego odbiorcy, który często mimowolnie wpada w sidła zadłużenia. O ile jeszcze może być zrozumiałe, że w szczególności młodzi ludzie zwracają się ku pożyczkom KTZP / BNPL jako alternatywie dla kart kredytowych, dla nich jeszcze nie dostępnych, to ciężko w tej kwestii zrozumieć dorosłych.

Dochodzimy do kwestii kart kredytowych

Słyszeliście, że karty kredytowe to przeżytek?

Dlaczego? Bowiem jak twierdzą niektórzy „Polski klient oczekuje wygodnego i szybkiego procesu 100% online, najchętniej bezpośrednio z poziomu sklepu i natychmiastowo wydanej decyzji”. Ma być szybko, prosto i przyjemnie. Niech każdy odpowie sobie sam:

• Czy znana od lat procedura płatności kartą on-line jest skomplikowana?
• Czy kartą nie możesz zapłacić dosłownie wszędzie (nie tylko w Internecie)?
• Czyż nie przyjemniej robi się zakupy gdy znasz swój limit i nie grozi Ci odmowa na końcu zakupów?

Rozumiem filozofię Twisto, reszta opowieści to marketingowa paplanina. Co najlepsze mówi się, że zaletami KTZP są te cechy karty kredytowej, które w kartach kredytowych mają być złe.

A brytyjskie doświadczenia mówią, że oszczędności oferowane przez Kup Teraz Zapłać Później są w najlepszym przypadku znikome w porównaniu z tradycyjnymi kartami kredytowymi. Z drugiej strony mogą kosztować użytkownika znacznie więcej w dłuższej perspektywie.

Odpowiedzialność, to słowo klucz, w każdym przypadku gdy korzysta się z takich produktów. Karty kredytowe, jeśli są zarządzane w sposób odpowiedzialny, oferują o wiele większą elastyczność. Prawie żadna karta nie pobiera opłat za pierwsze 56 dni kredytowania, więc po co Ci dodatkowy produkt w portfelu, który nie oferuje takiego poziomu?

Czy możemy odmienić bieg zdarzeń

Oczywiście pewne rzeczy są nieuniknione, warto jednak uświadamiać sobie jak jesteśmy osaczani przez firmy pożyczkowe. Takie mamy czasy, produkty finansowe również podlegają modom — przecież to fajnie mieć coś takiego nowoczesnego. Nóż się otwiera, bo to świadczy o tym, że na celownik idą aktualnie ludzie głównie do 30-ki. Ludzie, którym uleganie takim produktom, niejednokrotnie ułoży całe przyszłe życie. Bo na kartach nie da się już zarobić, tak jak na wszystkich tych „nowinkach”. W cudzysłowie, bo prawdziwa ich nazwa to dług, mniejszy lub większy.

Szykują się tłuste czasy. BNPL jest tak atrakcyjne, że już dziś w Polsce kontroluje ponad 11 miliardów złotych obrotu rocznie. Banki, które przespały boom, próbują nadrobić własną ofertą — stąd BLIK Płacę Później czy PKO Płacę Później. A te oferty będą rosły, bo to czyste pieniądze do zarobienia.

Warto pamiętać o tym wszystkim, gdyż błyszczące kampanie marketingowe płatności odroczonych mogą sprawiać wrażenie atrakcyjnych alternatyw, w rzeczywistości przesuwają dług do platform, które oferują mniejszą elastyczność, wsparcie i ochronę konsumentów.

źr. finextra.com

Co się zmieniło w BNPL od 2021 roku?

Pisząc oryginalny tekst, ostrzegałem, że BNPL to chwilówka w nowym opakowaniu. Cztery lata później mogę dodać: diagnoza była trafna, a skala — większa niż się spodziewałem. Oto najważniejsze zmiany, których warto być świadomym.

BNPL = kredyt konsumencki.

W 2023 r. ustalono status prawny BNPL w Polsce — każdy zakup z odroczeniem płatności to kredyt konsumencki regulowany ustawą z 12 maja 2011 r. Skutek: każdy taki zakup generuje wpis w BIK identyczny z tym, który dostajesz biorąc pożyczkę gotówkową. Pojedyncze zapytanie jest widoczne w bazie przez 12 miesięcy. Z punktu widzenia bankowego algorytmu scoringowego, osoba z dziesięciami zapytań BNPL kwartalnie wygląda dokładnie tak samo, jak osoba zaciągająca chwilówki seryjnie. Więcej o tym, jak pożyczki dzielą się informacjami o Twoim zadłużeniu.

Skala rynku w 2026 r.

Według danych BIG InfoMonitor z jesieni 2025 r., z BNPL skorzystało już 3,1 mln Polaków, którzy wykonali ok. 160 mln transakcji. Wartość produktów sprzedanych w modelu „kup teraz, zapłać później” w okresie styczeń-październik 2025 r. wyniosła 11,2 mld zł — to o ponad 30 proc. więcej niż rok wcześniej. Polska, z ok. 18 proc. konsumentów korzystających z tej opcji, jest europejskim liderem. Według BIK ok. 75 proc. pożyczek BNPL jest spłacanych w terminie bez kosztów, ale aż 20,8 proc. transakcji BNPL nie jest spłacanych w terminie.

Zmiany na rynku graczy

Lista dostawców BNPL w Polsce wygląda dziś inaczej niż w 2021 r.:

• Mokka (Revo Technologies) — wyszła z polskiego rynku w styczniu 2024 r. Powodem było niespełnianie wymogów KNF dla instytucji pożyczkowych. Obsługę zaległych zobowiązań przejęła kancelaria Inkaso WEC.
• Twisto — w 2021 r. przejęte przez australijskie Zip, a w sierpniu 2023 r. przez turecki fintech Param. Nadal działa, ale właściciel zmienił się dwa razy w cztery lata.
• Blue Media → Autopay — rebranding operatora płatności w 2022 r. Pay Smartney dalej działa.
• Klarna — od stycznia 2025 r. wprowadziła w Polsce opcję „3 raty 0%” (limit 150-5000 zł). Ma już ponad 1,4 mln użytkowników w Polsce.
• BLIK Płacę Później — całkowicie nowy produkt, dostępny dla klientów VeloBank, Banku Millennium, PKO BP i SGB. Limit 4000 zł.
• Allegro Pay — rozszerzyło ofertę o raty 2-30 (RRSO 0%-22,54%) oraz fizyczną kartę Visa, którą można płacić wszędzie.
• PKO Płacę Później — banki też weszły w BNPL, podebrać klientów fintechom.

Dyrektywa CCD2 — zmiana zasad gry w listopadzie 2026

Bruksela przyjęła w 2023 r. dyrektywę CCD2 (Consumer Credit Directive 2). Polska wdraża jej zapisy do 20 listopada 2026 r. Co to zmieni? Nowe przepisy obejmą każdą formę odroczenia płatności — w tym tak zwane raty zerooprocentowane i drobne kwoty — pełnym pakietem obowiązków znanych z klasycznego kredytu konsumenckiego: badanie zdolności kredytowej przed udostępnieniem finansowania, dokumentacja informacyjna przed zawarciem umowy, 14-dniowe prawo odstąpienia oraz nadzór KNF nad dostawcami usługi BNPL. Innymi słowy: era „BNPL pod radarem regulacji” się kończy.

BNPL a Twoja zdolność kredytowa

Tej sekcji w pierwotnej wersji artykułu nie było, bo w 2021 r. BNPL nie wpływał formalnie na scoring. Dziś wpływa — i to jest dla zadłużonych klientów potencjalnie najgorsza informacja.

Każdy zakup z odroczoną płatnością trafia do BIK jako zapytanie kredytowe. Pojedyncze zapytanie pozostaje widoczne 12 miesięcy. Jeśli regularnie kupujesz przez BNPL — buty na Allegro Pay, telefon w Klarnie, kosmetyki przez PayPo — w ciągu roku potrafisz wygenerować kilkadziesiąt zapytań w BIK. Z punktu widzenia algorytmu bankowego oceniającego wniosek o kredyt hipoteczny, taki profil wygląda jak profil osoby gorączkowo szukającej finansowania. Skutek? Niski scoring, niska zdolność, w skrajnych przypadkach odmowa kredytu hipotecznego.

Jak to wygląda w konkretnych produktach? Sprawdziłem to dla Allegro Pay i zdolności kredytowej — wnioski są jednoznaczne: BNPL może budować pozytywną historię tylko przy nieposzlakowanej terminowości przez co najmniej 6 miesięcy. Jedna obsuwa i scoring leci na łeb.

Co się stanie, jeśli nie spłacę BNPL?

Klasyczna ścieżka windykacyjna:

1. Etap 1: przypomnienia (mail, SMS, push), naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 KC)
2. Etap 2: wpis do BIK i BIG, przekazanie sprawy zewnętrznej windykacji
3. Etap 3: sprzedaż wierzytelności funduszowi sekurytyzacyjnemu — najczęściej Intrum, KRUK lub Ultimo

Jeśli już doszedłeś do trzeciego etapu i masz długi w BNPL, ratuje się jak każdy inny dłużnik — poprzez systemowe oddłużanie z negocjacjami umorzenia po sprzedaży długu.

FAQ — najczęstsze pytania o Kup Teraz Zapłać Później