Nagrywanie czynności przez komornika – Twoje prawa i obowiązki

Zastanawiałeś się, czy komornik może nagrywać swoje czynności i czy jest to legalne? Widok funkcjonariusza z kamerą przestał już dziwić, a od 2019 roku ta rzeczywistość dotyczy też egzekucji komorniczej. Ten artykuł wyjaśnia Twoje prawa i obowiązki w tej sytuacji – zarówno gdy komornik nagrywa Ciebie, jak i wtedy, gdy Ty chcesz nagrywać komornika.

Czy nagrywanie przez komornika jest obowiązkowe?

Tak, w określonych sytuacjach jest obowiązkowe. Od 1 stycznia 2019 r. obowiązuje art. 809 [1] KPC, dodany nową ustawą o komornikach sądowych. Wbrew obiegowej opinii nie dotyczy on jednak „każdej” czynności w terenie – przepis wymienia zamknięty katalog czynności dokonywanych poza kancelarią, których przebieg komornik musi utrwalić za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk.

Obowiązkowej rejestracji podlega m.in.: czynność z udziałem dłużnika zmierzająca do ustalenia jego stanu majątkowego, zajęcie ruchomości, oględziny nieruchomości, opróżnienie pomieszczeń (eksmisja), wydanie ruchomości lub nieruchomości, przymusowe otwarcie i przeszukanie mieszkania. Poza tym katalogiem komornik nagrywa czynność wtedy, gdy zażąda tego co najmniej jedna ze stron postępowania (art. 809 [1] § 2 KPC).

Jak przebiega nagrywanie przez komornika?

Przed rozpoczęciem rejestrowania komornik ma obowiązek uprzedzić o tym wszystkie obecne osoby (art. 809 [1] § 3 KPC). Za sprzęt odpowiada sam komornik – najczęściej są to małe kamery nasobne, podobne do policyjnych, o wielogodzinnej pracy. Nagranie nie zastępuje protokołu: przy utrwalaniu obrazu i dźwięku w protokole zamieszcza się zwięzłe sprawozdanie z czynności, ale pełny protokół zajęcia i tak trzeba sporządzić.

Po co nagrywa się egzekucję komorniczą?

Celem tej regulacji jest zwiększenie transparentności i bezpieczeństwa obu stron. Nagranie dokumentuje, czy komornik wykonał czynność zgodnie z przepisami, a także czy dłużnik jej nie utrudniał. Ustawodawca uzasadniał zmianę koniecznością eliminowania sytuacji konfliktowych i przypadków rażącego naruszenia prawa – do Krajowej Rady Komorniczej trafiało bowiem sporo skarg na sposób prowadzenia czynności terenowych.

Czy jako dłużnik mogę nagrywać komornika?

To kluczowe pytanie, na które odpowiedź brzmi: tak, masz do tego prawo. Choć temat bywa kontrowersyjny, dominująca interpretacja prawna jest jednoznaczna i opiera się na kilku filarach.

Dlaczego wolno nagrywać funkcjonariusza publicznego?

Komornik przy czynnościach jest funkcjonariuszem publicznym i działa w sferze publicznej, a nie prywatnej. Rejestrowanie wizerunku osoby w związku z pełnieniem funkcji publicznych nie wymaga jej zgody, a nagranie może stanowić dowód w postępowaniu dotyczącym przekroczenia uprawnień – co realizuje prawo do obywatelskiej kontroli nad działaniami władzy. W praktyce dłużnik może rejestrować czynności komornika choćby telefonem.

O czym pamiętać, nagrywając komornika?

• Nie utrudniaj czynności: możesz nagrywać, ale nie wolno Ci przeszkadzać komornikowi w pracy (blokować dostępu, zastawiać kamerą).
• Nagrywaj dla celów dowodowych: rejestrujesz przebieg czynności, by mieć dowód na wypadek nieprawidłowości.
• Uważaj z publikacją: samo nagrywanie jest legalne, ale publikowanie nagrania z wizerunkiem komornika w internecie bez jego zgody może naruszyć jego dobra osobiste. Trzymaj nagranie jako dowód do skargi, nie jako materiał do mediów społecznościowych.

Twoje prawa, gdy komornik Cię nagrywa

Rejestrowanie przebiegu pracy komornika bywa obowiązkowe, ale ustawa daje Ci realny mechanizm ochrony. W miejscu zamieszkania dłużnika lub osoby trzeciej wystarczy sam sprzeciw – nie musisz wykazywać, że nagranie narusza intymność czy stan zdrowia. Na art. 809 [1] § 3 KPC komornik ma wtedy obowiązek przerwać nagrywanie, o czym musi Cię pouczyć.

Przerwanie nagrywania nie oznacza przerwania samej czynności egzekucyjnej – komornik prowadzi ją dalej, a sprzeciw odnotowuje w protokole. Jeśli zmienisz zdanie, na Twoje żądanie komornik podejmuje utrwalanie na nowo. Zanim jednak zrezygnujesz z nagrania, zastanów się: to właśnie ono bywa najlepszym dowodem, gdyby doszło do nieprawidłowości.

Co dzieje się później z nagraniem?

Materiały trafiają do akt sprawy i są przechowywane w kancelarii. Zgodnie z art. 809 [1] § 5 KPC komornik umożliwia stronom i uczestnikom postępowania (dłużnikowi i wierzycielowi) zapoznanie się z zapisem w siedzibie kancelarii – ale samego zapisu obrazu i dźwięku się nie wydaje. Nie można go kopiować ani wynosić na zewnątrz, co ma zapobiec nieuprawnionemu rozpowszechnieniu.

Do czego przyda Ci się nagranie?

Nagranie jest kluczowym, obiektywnym dowodem przy składaniu skargi na czynności komornika. Jest bezcenne, gdy nie ma świadków, a doszło do sytuacji, w której komornik przekroczył uprawnienia, zastraszał lub poniżał dłużnika. Wraz z czynnościami komornik wręcza zresztą dłużnikowi informację o jego prawach oraz formularz skargi – gotowe wzory znajdziesz też w naszym dziale wzorów pism. Jeśli egzekucja jest bezcelowa lub prowadzona wadliwie, rozważ też wniosek o umorzenie egzekucji. Jeśli czynności ciągną się w nieskończoność, osobną drogą jest skarga na przewlekłość postępowania.

Warto znać ten mechanizm zwłaszcza wtedy, gdy spodziewasz się wizyty komornika. Kiedy realnie do niej dochodzi i co komornik może wtedy zająć, opisujemy w tekstach o tym, kiedy komornik przychodzi do domu oraz o zajęciu samochodu – a szerszy obraz egzekucji znajdziesz w kompendium o zajęciu komorniczym.

Nagrywanie czynności komorniczych – FAQ