Reading Time: 7 minutes Zajęcie komornicze zasiłku chorobowego
Przeziębienie. Czternaście dni w domu z herbatą i kocem. ZUS przelewa zasiłek chorobowy, a Ty otwierasz konto w aplikacji bankowej i widzisz kwotę o wiele niższą, niż się spodziewałeś. Pierwszy odruch: komornik. Drugi: panika. Trzeci: telefon do kadr albo na infolinię ZUS. I bardzo dobrze, bo zaraz okaże się, że potrącenie jest legalne, ale liczone według reguł zupełnie innych niż przy zwykłej pensji – i znacznie korzystniejszych dla Ciebie.
Wyjaśniamy poniżej, ile dokładnie może zabrać komornik z zasiłku, jaką kwotę musi Ci zostawić „na życie” oraz – bonusowo – jeden mały kod literowy na zwolnieniu, który potrafi sam z siebie obniżyć zasiłek bardziej niż komornik.
Tak, komornik zabierze. Ale na innych zasadach niż z pensji
Zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, świadczenie rehabilitacyjne – wszystkie te wypłaty są świadczeniami z ubezpieczenia społecznego, a nie wynagrodzeniem za pracę. Dlatego nie stosuje się tu art. 87 Kodeksu pracy (z którego znasz limity 50% i 60% przy pensji), tylko inne przepisy.
Skąd właściwie biorą się te reguły
Klucz jest taki: Kodeks postępowania cywilnego w art. 833 odsyła do ustawy zasiłkowej (ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. z 2023 r. poz. 2780). Ustawa zasiłkowa w art. 66a odsyła z kolei do ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2024 r. poz. 1631), konkretnie do jej art. 139-141. To tam są określone limity potrąceń i kwoty wolne.
Ważna sprawa praktyczna: to nie komornik liczy potrącenie z zasiłku. Robi to płatnik świadczenia, czyli pracodawca albo ZUS – w zależności od tego, kto Ci ten zasiłek wypłaca. Komornik tylko wysyła zajęcie. Wszelkie reklamacje co do wysokości potrącenia kierujesz więc do płatnika (kadry / ZUS), a nie do komornika.
W praktyce mechanizm jest dwustopniowy. Najpierw płatnik wylicza maksymalne potrącenie procentowe (25% albo 60% zasiłku brutto, zależnie od rodzaju długu). Potem sprawdza, czy po tym potrąceniu zostanie Ci do wypłaty co najmniej ustawowa kwota wolna. Jeśli nie – zmniejsza potrącenie tak, żeby kwota wolna była zachowana. Bierze pod uwagę zawsze niższy z tych dwóch wyników. Konkrety w następnej części.
Ile dokładnie zabierze komornik z zasiłku chorobowego
Dwa różne scenariusze, dwa różne zestawy reguł. Po kolei.
Długi zwykłe (kredyty, pożyczki, mandaty, podatki)
- Limit potrącenia: maksymalnie 25% zasiłku brutto,
- Kwota wolna od potrąceń (od 1 marca 2026 r. do 28 lutego 2027 r.): 1 401,57 zł miesięcznie netto. Płatnik ma obowiązek zostawić Ci co najmniej tę kwotę „na życie”.
Długi alimentacyjne
- Limit potrącenia: maksymalnie 60% zasiłku brutto,
- Kwota wolna od potrąceń (od 1 marca 2026 r. do 28 lutego 2027 r.): 849,42 zł miesięcznie netto.
Skąd te konkretne kwoty? Od 2019 r. nie liczy się ich już prostym wzorem „X procent najniższej emerytury”. Ustala je co roku Prezes ZUS w komunikacie publikowanym w Monitorze Polskim. Aktualne kwoty pochodzą z Komunikatu Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. (Mon. Pol. z 2026 r. poz. 220). Obowiązują przez rok – do końca lutego 2027 r., a od 1 marca 2027 r. wejdą nowe stawki ustalone analogicznym komunikatem. W tym roku waloryzacja wyniosła 5,3% – stąd wzrost z 1 331,03 zł do 1 401,57 zł (niealimentacyjne) i z 806,67 zł do 849,42 zł (alimentacyjne).
Konkretny przykład – pani Anna, zasiłek 3 800 zł brutto, niespłacony kredyt
Pani Anna jest na zwolnieniu lekarskim cały miesiąc. Otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości 3 800 zł brutto. Komornik wysłał do ZUS zajęcie z tytułu niespłaconego kredytu (dług zwykły, nie alimenty). Co dzieje się dalej?
- Krok 1: ZUS oblicza zaliczkę na PIT od kwoty brutto. Po odliczeniu zaliczki dostaje kwotę netto, dajmy na to 3 344 zł.
- Krok 2: ZUS liczy maksymalne potrącenie procentowe: 25% z 3 800 zł brutto = 950 zł.
- Krok 3: ZUS sprawdza kwotę wolną. 3 344 zł – 950 zł = 2 394 zł zostanie pani Annie do wypłaty. Jest to więcej niż 1 401,57 zł, czyli kwota wolna jest zachowana.
- Wynik: komornik dostaje 950 zł, pani Anna 2 394 zł.
A teraz wariant z niskim zasiłkiem. Pan Marek dostaje zasiłek 1 900 zł brutto. Po PIT zostaje mu około 1 672 zł netto. 25% z 1 900 zł brutto = 475 zł. 1 672 – 475 = 1 197 zł. Ale kwota wolna to 1 401,57 zł. Czyli płatnik musi zmniejszyć potrącenie: zabierze tylko 270 zł (żeby zostawić panu Markowi dokładnie 1 401,57 zł). Mechanizm zadziałał, ochrona zafunkcjonowała.
Jeśli zasiłek jest wypłacany za część miesiąca (np. zwolnienie zaczęło się 15. dnia miesiąca i trwa do końca), kwotę wolną liczy się proporcjonalnie – dzieli się ją przez 30, a potem mnoży przez liczbę dni, za które należy się zasiłek. Czyli przy 14 dniach zwolnienia: 1 401,57 zł / 30 × 14 = 654,07 zł. To dolna granica dla tego konkretnego potrącenia.
I jeszcze drobiazg, o który dopytują dłużnicy: limit procentowy (25% lub 60%) liczy się od kwoty brutto zasiłku, ale kwota wolna jest liczona od netto (po odliczeniu zaliczki na PIT i składki zdrowotnej, jeśli się ją z zasiłku potrąca). Tak nakazuje art. 140 ust. 7 ustawy emerytalnej. To dlatego dwie pozornie sprzeczne wartości – procentowy limit i kwota wolna – stykają się dopiero na końcu obliczenia.
Bonus: kod „C” potrafi obniżyć zasiłek bardziej niż komornik
Czasem brakująca kasa na koncie to wcale nie wina komornika, tylko jednej literki na zwolnieniu lekarskim. Jeśli poszedłeś do lekarza po zwolnienie „w potrzebie”, możesz być zdziwiony, że tak łatwo uwierzył w historię o grypie żołądkowej, ogólnym rozstroju i przeziębieniu. I gdy dumny ze swoich zdolności aktorskich wracasz do domu, lekarz śmieje się z Ciebie w zaciszu gabinetu.
Wielu lekarzy nie bawi się w teatrzyk, gdy ewidentnie widzi, co jest przyczyną niedyspozycji. Wystawia zwolnienie lekarskie od ręki. Tyle tylko, że z kodem literowym „C”.
Kod C oznacza niezdolność do pracy spowodowaną nadużyciem alkoholu. Zgodnie z art. 16 ustawy zasiłkowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2780) pracownikowi, który otrzymał zwolnienie z kodem C, nie przysługuje zasiłek chorobowy ani wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 5 dni niezdolności do pracy. Od szóstego dnia zasiłek przysługuje na zasadach ogólnych – o ile zwolnienie trwa dłużej.
Zanim zaczniesz dzwonić z pretensjami do działu kadr lub ZUS-u, przeczytaj dokładnie swoje zwolnienie. Być może to nie kradzież, a cichy i celny nokautujący prawy prosty od lekarza w odpowiedzi na próbę zrobienia z niego półgłówka, który nie odróżnia grypy od kaca. ZUS podaje, że w pierwszych trzech kwartałach 2025 r. wystawiono ponad 76 tysięcy dni niezdolności do pracy z kodem C – to nie marginalne zjawisko.
Co ważne: na pisemny wniosek pacjenta lekarz może nie wpisywać kodu B (ciąża) ani D (gruźlica). Kodu C natomiast usunąć się nie da – ustawa nie daje takiej możliwości. Jeśli więc lekarz wpisał C, a nie zgadzasz się z tą oceną, musisz najpierw porozmawiać z lekarzem o korekcie e-ZLA, a w ostateczności składać wyjaśnienia w ZUS.
A gdy wyzdrowiejesz?
Wówczas wrócisz do normalnego zajęcia komorniczego z wynagrodzenia. Tu działa już inny mechanizm – art. 87 Kodeksu pracy, inne limity, inne kwoty wolne. Ile zajmie komornik z pensji, sprawdzisz w zawsze aktualnych tabelach zajęć komorniczych z wynagrodzenia. A jeśli masz już dość komornika, sprawdź, czy możesz zastosować u siebie jeden ze sposobów na skuteczne zakończenie egzekucji.
Najczęściej zadawane pytania o zajęcie komornicze zasiłku chorobowego
Ile dokładnie komornik może zabrać z zasiłku chorobowego w 2026 r.?
Przy długach zwykłych (kredyty, pożyczki, mandaty, podatki) – maksymalnie 25% zasiłku brutto, z gwarancją, że na rękę zostanie Ci co najmniej 1 401,57 zł netto. Przy alimentach – maksymalnie 60% zasiłku brutto, z kwotą wolną 849,42 zł netto. Kwoty wolne obowiązują od 1 marca 2026 r. do 28 lutego 2027 r. (Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r., Mon. Pol. 2026 poz. 220). Tegoroczna waloryzacja wyniosła 5,3%. Od 1 marca 2027 r. będą podwyższone nowym komunikatem.
Czy zajęcie komornicze z zasiłku jest korzystniejsze niż z pensji?
Tak, znacząco. Przy długach niealimentacyjnych limit potrącenia z zasiłku to 25% (z pensji – 50%). To różnica nawet o połowę na korzyść osoby na L4. Mechanizm kwoty wolnej też jest inny: przy pensji to 100% minimalnego wynagrodzenia netto, przy zasiłku – 1 401,57 zł. Procentowo niżej, kwotowo zostaje więcej dochodu w kieszeni dłużnika, bo proporcjonalnie niższy limit potrącenia chroni więcej środków.
Kto liczy potrącenie z zasiłku – komornik czy ZUS?
Płatnik świadczenia, czyli pracodawca (jeśli to on wypłaca zasiłek w pierwszym okresie zwolnienia) lub ZUS (jeśli pracodawca przekierował wypłatę, zazwyczaj po 33 dniach choroby w roku). Komornik tylko wysyła zajęcie. Wszystkie reklamacje co do wysokości potrącenia kieruje się do płatnika, nie do komornika. Komornik nie ma wpływu na konkretną kwotę – jego rolą jest zająć, a wyliczyć musi ten, kto fizycznie wypłaca świadczenie.
Co z kodem C na zwolnieniu? Czy to też zajęcie komornicze?
Nie, to coś innego. Kod C oznacza niezdolność do pracy spowodowaną nadużyciem alkoholu. Zgodnie z art. 16 ustawy zasiłkowej za pierwsze 5 dni takiego zwolnienia zasiłek chorobowy w ogóle nie przysługuje. Od szóstego dnia zasiłek wraca, ale już te pierwsze 5 dni jest po prostu nieopłaconych. To nie ma nic wspólnego z komornikiem – to ustawowa konsekwencja stanu pod wpływem alkoholu w momencie wystawiania zwolnienia. Jeśli zasiłek wpłynął niższy, niż się spodziewałeś, sprawdź kod literowy na e-ZLA przed dzwonieniem do komornika.
Czy jeśli zasiłek jest wypłacany za pół miesiąca, kwota wolna też jest niższa?
Tak. Kwotę wolną liczy się wtedy proporcjonalnie do liczby dni zwolnienia. Wzór: kwota wolna miesięczna / 30 × liczba dni zasiłku. Na przykład przy zasiłku za 14 dni i kwocie wolnej 1 401,57 zł: 1 401,57 / 30 × 14 = 654,07 zł. Tyle co najmniej musi zostać Ci do wypłaty po potrąceniu. Mechanizm działa identycznie dla alimentów (kwota wolna 849,42 zł miesięcznie, też dzielona proporcjonalnie).
