Reading Time: 13 minutes Wykaz majątku dla komornika — jak wypełnić [wzór]
Dostałeś oficjalne pismo z nagłówkiem „wezwanie do złożenia wykazu majątku”? To jeden z tych momentów w egzekucji, który potrafi sparaliżować strachem. W głowie od razu pojawiają się pytania: czy muszę to robić, czy sprawdzą wszystko, co miałem przez lata, i co mi grozi, jeśli o czymś zapomnę.
Spokojnie. Poniżej znajdziesz konkretną instrukcję: jak rozpoznać, kto Cię wzywa, jak krok po kroku wypełnić wykaz majątku, jak wygląda wizyta w sądzie i jak odpowiadać na pytania. Zamiast panikować, potraktuj to jako formalność, do której da się metodycznie przygotować.
Krok 1: sprawdź, kto Cię wzywa – to kluczowe
Przeczytaj dokładnie, kto podpisał się pod wezwaniem. To dwa zupełnie różne postępowania o innej wadze i konsekwencjach. W ogromnej większości przypadków wezwanie do wyjawienia majątku wyśle Ci komornik.
Scenariusz A: wzywa Cię komornik
To standardowa i mniej dotkliwa procedura (art. 801¹ KPC). Na początku egzekucji komornik wysyła pismo z prośbą o złożenie na piśmie wykazu majątku. Składasz go listownie lub osobiście w kancelarii, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. Celem jest przyspieszenie egzekucji. Jeśli tego nie zrobisz, komornik może nałożyć grzywnę do 3000 zł. Psychologiczne i moralne dylematy dłużnika opisaliśmy w osobnym, alegorycznym tekście: Kain, Abel i komornik, czyli o grzywnie za nieujawnienie majątku.
Scenariusz B: wzywa Cię sąd
To właściwe, znacznie poważniejsze postępowanie o wyjawienie majątku (art. 913 KPC). Otrzymujesz wezwanie do osobistego stawiennictwa w sądzie w konkretnym terminie. Składasz wykaz i przyrzeczenie przed sędzią. Tutaj konsekwencje braku współpracy – grzywna, przymusowe doprowadzenie przez policję, areszt – są znacznie bardziej realne.
Wezwanie do złożenia wykazu majątku od komornika
Wezwanie do wyjawienia majątku to jedno z najczęstszych i najbardziej stresujących pism na początku egzekucji komorniczej. Komornik, działając na podstawie art. 801¹ Kodeksu postępowania cywilnego, wzywa Cię do ujawnienia wszystkich składników majątku. Dlaczego? Nie po to, by Cię nękać, tylko by działać efektywnie. Alternatywą jest kosztowne poszukiwanie Twojego majątku, za które i tak zapłaciłbyś Ty.
Jak wypełnić wykaz majątku – sekcja po sekcji
Komornik zwykle dołącza do wezwania gotowy formularz albo prosi o sporządzenie wykazu na osobnym dokumencie. Niezależnie od formy musisz zawrzeć w nim te same kluczowe informacje. Bądź metodyczny i skrupulatny – Twoim celem jest rzetelność.
Sekcja I: dane osobowe. Najprostsza część. Wpisz pełne dane: imię, nazwisko, PESEL, adres zameldowania i korespondencyjny. Jeśli masz współmałżonka i wspólność majątkową, podaj również jego dane.
Sekcja II: nieruchomości. Ujawniasz tu wszystko, co trwale związane z gruntem:
- rodzaj: mieszkanie własnościowe, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, dom jednorodzinny, działka rolna lub budowlana, garaż,
- lokalizacja: pełny, dokładny adres nieruchomości,
- własność: czy jesteś jedynym właścicielem, czy współwłaścicielem, a jeśli tak, to w jakim ułamku (np. 1/2),
- numer księgi wieczystej (KW): pozwala zidentyfikować nieruchomość – jeśli go znasz, wpisz koniecznie.
Praktyczna porada: nie próbuj ukrywać nieruchomości. Komornik ma dostęp do elektronicznych ksiąg wieczystych i znajdzie ją w kilka chwil.
Sekcja III: ruchomości. Wszystko, co nie jest nieruchomością. Liczy się realna wartość handlowa:
- pojazdy: samochód, motocykl, skuter, ciągnik rolniczy – podaj markę, model, rok produkcji i numer rejestracyjny,
- sprzęt RTV/AGD/komputerowy: tylko wartościowe rzeczy – komornika nie zainteresuje 15-letni telewizor, ale komputer do gier za 10 000 zł już tak,
- inne cenne przedmioty: biżuteria (poza obrączką), dzieła sztuki, antyki, drogie zegarki, profesjonalne narzędzia.
Praktyczna porada: nikt nie oczekuje, że wpiszesz każdą książkę czy ubranie. Skup się na rzeczach, które łatwo spieniężyć za sensowną kwotę.
Sekcja IV: pieniądze i dochody. To ją komornik zweryfikuje w pierwszej kolejności:
- konta bankowe: wymień wszystkie rachunki, których jesteś właścicielem lub współwłaścicielem, w każdym banku (także w SKOK-ach i fintechach) – podaj nazwę banku,
- gotówka: podaj przybliżoną kwotę,
- wynagrodzenie za pracę: nazwa i adres pracodawcy, kwota miesięczna netto,
- emerytura lub renta: organ wypłacający (ZUS/KRUS) i kwota netto,
- umowy zlecenia i o dzieło: zleceniodawcy i średnie miesięczne dochody,
- inne źródła: dochody z najmu, dywidendy, otrzymywane alimenty.
Sekcja V: inne prawa majątkowe i wierzytelności. Aktywa, które nie są ani rzeczą, ani pieniędzmi na koncie:
- Twoje wierzytelności: jeśli ktoś jest Ci winien pieniądze (pożyczka, niezapłacona faktura), podaj dane dłużnika i kwotę – komornik może zająć tę wierzytelność w Twoim imieniu,
- prawa udziałowe: akcje na giełdzie, udziały w spółce z o.o.,
- prawa autorskie: jeśli jesteś twórcą i otrzymujesz tantiemy.
Co grozi za brak wykazu lub kłamstwo?
Tu kończą się żarty, choć nie traktuj poniższego jak pewnika, że tak właśnie się stanie. To katalog tego, co komornik może zrobić.
Jeśli zignorujesz wezwanie, w większości przypadków nic się nie dzieje. Pamiętaj jednak, że komornik ma prawo Cię ukarać:
- grzywna: do 3000 zł (art. 163 par. 1 KPC), doliczana do długu,
- poszukiwanie majątku: na wniosek wierzyciela komornik poszuka majątku przez rejestry, a kosztami (opłata stała 100 zł, art. 801² KPC) obciąży Ciebie,
- wniosek do sądu: przy uporczywym braku współpracy komornik może (choć robi to rzadko) wystąpić o środki przymusu, jak przymusowe doprowadzenie przez policję.
Jeśli skłamiesz w wykazie, ryzyko jest znacznie poważniejsze. Wykaz składasz z pouczeniem o odpowiedzialności karnej. Celowe zatajenie majątku (np. „zapomnienie” o działce budowlanej czy drugim samochodzie) to fałszywe oświadczenie z art. 233 par. 6 w zw. z par. 1 Kodeksu karnego, zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeśli komornik lub wierzyciel odkryje ukryty majątek, może złożyć zawiadomienie do prokuratury.
Praktyczna porada: komornik ma dostęp do centralnych rejestrów – ksiąg wieczystych, CEPiK (pojazdy), ZUS i urzędu skarbowego. Kłamstwo w tych obszarach jest niemal natychmiast wykrywalne.
Krok 2: przygotuj wykaz na wezwanie sądu
Nie pisz go na kolanie. Usiądź spokojnie i spisz wszystko, punkt po punkcie. Twoim celem jest rzetelność i prawda. W sądzie możesz zostać poproszony o wypełnienie gotowego formularza.
Rzeczy: majątek ruchomy i nieruchomy
- nieruchomości: wszystkie mieszkania, domy, działki, garaże – z adresem i (jeśli znasz) numerem księgi wieczystej oraz wskazaniem, czy jesteś jedynym właścicielem, czy współwłaścicielem,
- ruchomości: wartościowe przedmioty, przede wszystkim samochód lub motocykl (marka, model, rocznik, nr rejestracyjny), a także drogi komputer, sprzęt RTV, maszyny, narzędzia, dzieła sztuki, biżuteria – bez popadania w skrajność, chodzi o rzeczy o realnej wartości sprzedażowej.
Pieniądze i dochody
- konta bankowe: wszystkie rachunki, których jesteś właścicielem lub współwłaścicielem, w każdym banku,
- gotówka: przybliżona kwota,
- źródła dochodu: umowa o pracę, umowy cywilnoprawne, emerytura, renta, najem, działalność gospodarcza – podaj, od kogo i w jakiej wysokości netto.
Wierzytelności i inne prawa
- wierzytelności: jeśli ktoś jest Ci winien pieniądze (pożyczka, niewypłacone wynagrodzenie), podaj jego dane i kwotę,
- prawa majątkowe: akcje, obligacje, udziały w spółkach, prawa autorskie, patenty – wszystko, co ma wartość i jest zbywalne.
Majątek zbyty w ciągu ostatnich 5 lat – uważaj
To część, której dłużnicy boją się najbardziej i którą sąd (nie komornik) prześwietla najdokładniej. Musisz wymienić wszystkie czynności prawne (sprzedaż, darowizna, zamiana, podział majątku), którymi uszczupliłeś swój majątek. Jeśli niedawno „sprzedałeś” auto cioci, musisz to tu wpisać.
Bądź gotów odpowiedzieć na pytanie, co stało się z pieniędzmi ze sprzedaży. Ukrywanie tych informacji to prosta droga do zarzutów karnych i skargi pauliańskiej wierzyciela. Więcej piszemy w tekstach o tym, dlaczego antydatowana umowa sprzedaży to pułapka oraz kiedy przenoszenie majątku przed komornikiem traci sens.
Krok 3: jak wygląda posiedzenie o wyjawienie majątku
Jeśli dostałeś wezwanie do sądu, ta część jest dla Ciebie. Wiedza o tym, co się wydarzy, sporo ułatwia.
Kto będzie na sali
To nie jest wielka rozprawa jak w filmach, tylko posiedzenie niejawne. Na sali będziesz Ty, sędzia i protokolant. Czasem pojawia się też wierzyciel lub jego prawnik, bo ma prawo zadawać pytania.
Przebieg posiedzenia krok po kroku
- sprawdzenie tożsamości: sędzia poprosi o dowód osobisty,
- odebranie przyrzeczenia: najważniejszy moment – wstaniesz i powtórzysz za sędzią formułę: przyrzekam, że złożę wykaz majątku rzetelny i prawdziwy, niczego nie ukrywając z tego, co mi jest wiadome. Od tej chwili wszystko, co mówisz, jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie,
- prezentacja wykazu: przedstawisz przygotowany na piśmie wykaz albo sędzia utworzy go, zadając pytania,
- pytania i odpowiedzi: sędzia i obecny wierzyciel mogą dopytywać o niejasności.
Przykładowe pytania, na które musisz być gotowy
Celem pytań jest sprawdzenie Twojej wiarygodności i znalezienie ukrytych źródeł dochodu. Spodziewaj się na przykład:
- wykazał Pan, że nie pracuje – z czego w takim razie się Pan utrzymuje?
- czy ktoś z rodziny pomaga Panu finansowo, czy są to regularne darowizny?
- dwa lata temu sprzedał Pan samochód – co stało się z pieniędzmi z tej transakcji?
- czy prowadzi Pan sprzedaż na Allegro, OLX lub Vinted?
- kto jest właścicielem mieszkania, w którym Pan obecnie mieszka?
Trzy złote zasady odpowiadania
- mów prawdę – najprostsza i najlepsza strategia, kłamstwo ma bardzo poważne konsekwencje (art. 233 KK),
- odpowiadaj zwięźle i na temat – nie opowiadaj historii swojego życia; na pytanie „czy ma Pan samochód?” odpowiadasz „tak” lub „nie”,
- zachowaj spokój – nie kłóć się z sędzią ani wierzycielem, traktuj to jak formalną procedurę, w której przekazujesz informacje, a nie udowadniasz swoje racje.
Konsekwencje – za brak współpracy i za kłamstwo
- za brak współpracy (niestawiennictwo, odmowa odpowiedzi): sąd może nałożyć grzywnę, zlecić przymusowe doprowadzenie przez policję lub zastosować areszt do miesiąca jako środek przymusu, by skłonić Cię do współpracy (art. 916 KPC),
- za kłamstwo (fałszywy wykaz lub zeznanie): to przestępstwo z art. 233 KK, zagrożone karą pozbawienia wolności – oskarżycielem staje się prokurator.
Wykaz majątku to narzędzie w rękach komornika, z którym dłużnicy zderzają się dość nagle. Okazuje się bowiem, że to nie komornik szuka majątku dłużnika – to na dłużnika spada obowiązek wyłożenia jak na tacy wykazu swojego majątku, aktualnego i tego właśnie upłynnionego.
Nasza Czytelniczka nadesłała takie pytanie:
„Wraz ze wszczęciem postępowania egzekucyjnego otrzymałam formularz wykazu majątku wraz ze zobowiązaniem do złożenia go w kancelarii w terminie 7 dni pod rygorem grzywny. Czy jestem zobowiązana do udzielenia komornikowi takiej odpowiedzi?”
Wykaz majątku w teorii – wczoraj i dziś
Instytucja wykazu majątku weszła do polskiego porządku prawnego 8 września 2016 r., a aktualna wersja przepisu obowiązuje od 1 stycznia 2019 r. W pierwotnym brzmieniu dłużnik musiał złożyć wykaz przed komornikiem pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie, o czym komornik go uprzedzał. Pouczał też, że w razie niezłożenia wykazu wierzyciel może zlecić poszukiwanie majątku.
Dziś dłużnik nie musi już składać wykazu bezpośrednio w kancelarii – może zostać wezwany do nadesłania pisma pocztą. W wezwaniu komornik ma obowiązek uprzedzić o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. Dotyczy to sytuacji, gdy stan faktyczny okaże się inny niż zadeklarowany, na przykład gdy wbrew oświadczeniu dłużnik jednak był właścicielem nieruchomości.
W wezwaniu musi też znaleźć się pouczenie, że w razie niezłożenia wykazu wierzyciel może zlecić komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika. Sankcja polega tu na podwyższeniu kosztów postępowania o 100 zł. Nie należy jednak oczekiwać, że po takim zleceniu komornik będzie się bardziej starał.
Wykaz majątku w praktyce
Przechodząc do meritum: komornik może nałożyć na dłużnika grzywnę zarówno wtedy, gdy ten:
- bez usprawiedliwionej przyczyny nie złoży wykazu majątku wraz z oświadczeniem o jego prawdziwości i zupełności,
- jak i wtedy, gdy nie udzieli odpowiedzi na zadane pytanie.
Oznacza to, że komornik może nałożyć grzywnę zarówno wtedy, gdy dłużnik kolokwialnie mówiąc wyrzuci pismo do kosza, jak i wtedy, gdy odpowie zbyt ogólnie. Karę można dostać, gdy zamiast podać markę samochodu, numer rejestracyjny i miejsce jego postoju, wpisze się w rubryce ruchomości po prostu: samochód – tak.
Czy komornicy zawsze nakładają grzywnę?
Nie. Komornicy raczej ograniczają nakładanie grzywien za niezłożony wykaz. Po pierwsze, nie mają na to czasu. Po drugie, zwykle dłużnik zmuszony do złożenia wykazu i tak nie ma żadnego majątku. Z rozmów z komornikami przy pisaniu tego artykułu wynika, że większość grzywien dotyczy dwóch grup:
- prezesów spółek,
- dłużników, w których sprawach na nałożenie sankcji bezpośrednio naciska wierzyciel (grożąc komornikowi skargą).
Pamiętaj, że grzywna rodzi kolejne konsekwencje. Jeśli mimo ukarania dłużnik nadal nie złoży wykazu, komornik właściwości ogólnej dłużnika, na wniosek wierzyciela, może zwrócić się do sądu z wnioskiem o przymusowe doprowadzenie w celu złożenia wykazu wraz z oświadczeniem o jego prawdziwości i zupełności (art. 801¹ par. 3 KPC). Gdy sprawę prowadzi komornik spoza rewiru, a wierzyciel złoży taki wniosek, uznaje się to za polecenie przekazania sprawy komornikowi miejscowo właściwemu (art. 801¹ par. 4 KPC).
Reasumując – w opisanej przez Czytelniczkę sytuacji szansę, że komornik nałoży grzywnę, uważam za niewielką, choć nie dałbym gwarancji, że tak będzie. Jeśli po rzetelnym wyjawieniu okaże się, że nie ma z czego prowadzić egzekucji, może to nawet otworzyć drogę do umorzenia egzekucji komorniczej. Warto też wiedzieć, ile komornik może zabrać z konta i pensji, oraz zajrzeć do kompendium o zajęciu komorniczym.
Masz pytania? Zamów konsultację z byłym komornikiem
Paradoksalnie, dla wielu dłużników rzetelne wyjawienie majątku (zwłaszcza gdy go nie mają) bywa oczyszczające. Znika presja i niepewność, a wierzyciel i komornik mają czarno na białym, że egzekucja będzie bezskuteczna – co może otworzyć drogę do umorzenia postępowania lub negocjacji na nowych warunkach. Jeśli czujesz, że sprawa z komornikiem Cię przerasta, skorzystaj z profesjonalnej pomocy dla zadłużonych z egzekucją komorniczą.
Wykaz majątku dla komornika – najczęstsze pytania
Jak wypełnić wykaz majątku dla komornika?
Wykaz wypełnia się metodycznie, sekcja po sekcji: dane osobowe, nieruchomości (z numerem księgi wieczystej), ruchomości o realnej wartości (auto, wartościowy sprzęt), pieniądze i dochody (wszystkie konta, gotówka, wynagrodzenie, świadczenia) oraz inne prawa majątkowe i wierzytelności. Na końcu podpisujesz oświadczenie o prawdziwości i zupełności wykazu. Kluczowa zasada to rzetelność – wpisujesz to, co realnie masz, bez ukrywania i bez wymieniania rzeczy bez wartości.
Co wpisać w wykazie, jeśli nie mam żadnego majątku?
W odpowiednich rubrykach wpisujesz wprost „nie posiadam”. Brak majątku to nie problem – przeciwnie, rzetelny wykaz pokazujący, że nie ma z czego prowadzić egzekucji, bywa dla dłużnika korzystny, bo może otworzyć drogę do umorzenia postępowania jako bezskutecznego. Ważne, by wykaz był prawdziwy, a nie „pusty na wszelki wypadek”.
Ile wynosi grzywna za niezłożenie wykazu majątku?
Komornik może nałożyć grzywnę w wysokości do 3000 zł (art. 163 par. 1 KPC), która doliczy się do długu. W praktyce komornicy sięgają po nią rzadko – najczęściej wobec prezesów spółek albo gdy naciska na to wierzyciel. Grzywna nie kończy sprawy: jeśli mimo niej nie złożysz wykazu, komornik może wystąpić do sądu o przymusowe doprowadzenie (art. 801¹ par. 3 KPC).
Ile mam czasu na złożenie wykazu majątku?
Termin wskazuje komornik w wezwaniu – najczęściej jest to 7 dni od doręczenia pisma. Wykaz możesz złożyć na piśmie (listownie) albo ustnie do protokołu w kancelarii; nie musisz stawiać się osobiście, jeśli komornik dopuszcza formę pisemną.
Co grozi za skłamanie w wykazie majątku?
Wykaz składasz pod rygorem odpowiedzialności karnej. Zatajenie majątku przed komornikiem to fałszywe oświadczenie (art. 233 par. 6 w zw. z par. 1 Kodeksu karnego), a fałszywe zeznanie przy wyjawieniu przed sądem – art. 233 par. 1 KK. Grozi za to kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Komornik ma wgląd do rejestrów (księgi wieczyste, CEPiK, ZUS, urząd skarbowy), więc kłamstwo jest zwykle szybko wykrywane.
Czym różni się wykaz majątku u komornika od wyjawienia majątku przed sądem?
Wykaz u komornika (art. 801¹ KPC) to standardowa, łagodniejsza procedura – składasz go na piśmie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Wyjawienie przed sądem (art. 913 KPC) jest poważniejsze: stawiasz się osobiście, składasz wykaz i przyrzeczenie przed sędzią, a za brak współpracy grozi grzywna, przymusowe doprowadzenie, a nawet areszt do miesiąca.
Pamiętaj. Artykuł nie stanowi interpretacji prawnej, porady, ani nie jest opinią prawną. Materiały są dostępne nieodpłatnie, a ich zamieszczenie ma jedynie cel informacyjny oraz wyjątkowo doszkalający. Właściciel portalu podejmuje wszelkie działania w celu umieszczania na stronie informacji bieżących, zupełnych i prawdziwych. Właściciel nie ponosi żadnej odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o zamieszczone na stronie informacje, ani też za ewentualne braki, nieścisłości lub pomyłki w zamieszczonych materiałach.
