Restrukturyzacja przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą

Restrukturyzacja przedsiębiorców, czyli osób prowadzących działalność gospodarczą, jest ratunkiem przed bankructwem w sytuacji, gdy długi nie pozwalają żyć. Nie bawiąc się w fachowe definicje — restrukturyzacja przedsiębiorców to proces układania się ze wszystkimi wierzycielami w taki sposób, aby przedsiębiorca miał możliwość prowadzenia swojej działalności i jednoczesnego spłacania długów — bez komornika, wpisów do BIG, windykacji i życia pod kreską.

Jednym słowem — rolą restrukturyzacji jest zredukowanie długów, wydłużenie okresu spłaty i ugoda ze wszystkimi wierzycielami. Wszystko to bez konieczności ogłaszania upadłości i zamykania firmy.

Restrukturyzacja przedsiębiorców — od czego zacząć?

Zacznijmy od tego, jak się do niej zabrać. Nie zrobisz tego samodzielnie, bo do jej przeprowadzenia potrzebny jest licencjonowany doradca restrukturyzacyjny. Czyli osoba, która ma uprawnienia nadane przez Ministra Sprawiedliwości do przeprowadzenia tej procedury. Tylko on może pomóc Ci w skutecznej restrukturyzacji i tylko on ma narzędzia prawne do jej przeprowadzenia.

Jeśli potrzebujesz skutecznego doradcy, możemy pomóc Ci w dotarciu do takiej osoby. Napisz do nas: biuro@mecenatura.pl

Co daje przedsiębiorcy restrukturyzacja?

Bardzo dużo. Przede wszystkim aż 4 miesiące oddechu od długów. Otwarcie restrukturyzacji niejako zamraża na 1/3 roku wszystko, co jest zmorą zadłużonego przedsiębiorcy.

Wygląda niezwykle bajkowo, nieprawdaż? Tyle tylko, że jest to prawda. Przedsiębiorcy prowadzący działalność latami przyzwyczajali się do tego, że od państwa dostają co najwyżej kijem po plecach. Ale w tym przypadku państwo postanowiło raz jeden dać im prezent. W postaci ustawy z 15 maja 2015 r. — Prawo restrukturyzacyjne, która reguluje cały proces i pozwala uniknąć bankructwa, utraty majątku i zagrzebania na lata w szarej strefie.

4 rodzaje restrukturyzacji — który tryb wybrać?

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje 4 odrębne postępowania. Każde z nich różni się szybkością, formalizmem, kosztami i tym, ile kontroli nad firmą zachowuje sam przedsiębiorca. Wybór ma znaczenie — i to wcale niemałe. Oto skrót, w pigułce:

W praktyce 9 na 10 przedsiębiorców trafia do PZU. Reszta trybów to specyficzne przypadki — duże spory z wierzycielami, konieczność głębokiej reorganizacji albo brak zdolności do zbierania głosów samodzielnie.

Restrukturyzacja przedsiębiorców w praktyce

Wielu przedsiębiorców boi się restrukturyzacji, choćby dlatego, że wiąże się ona ze słowem budzącym strach. Jest nim sąd. Nie ma się czego bać — szczególnie przy PZU, najpopularniejszym wariancie. Prowadzący działalność praktycznie nie chodzi do żadnego sądu. Obecność sądu w ustawie sprowadza się do tego, że finalnie zatwierdza on przeprowadzoną restrukturyzację. Po to, aby układ miał moc prawną. Dzięki temu warunki wynegocjowane w procesie restrukturyzacji są obligatoryjne dla każdego z wierzycieli — także tych, którzy głosowali przeciw.

Restrukturyzacja jest procesem pozwalającym na rozpoczęcie spłacania długów i jednoczesne zarabianie na prowadzeniu działalności gospodarczej. Jest rozwiązaniem niezwykle korzystnym, gdyż eliminuje egzekucję komorniczą. A ta, jak wiadomo, szybko kończy marzenia o wyjściu z długów. Jeśli interesuje Cię, jak umorzenie egzekucji komorniczej wpływa na sytuację dłużnika, mamy o tym osobny tekst.

Jesteś ciekaw, jak to wygląda krok po kroku?

Plan restrukturyzacyjny stworzony jest pod Ciebie. Pozwala on na takie zaproponowanie warunków spłaty, abyś im sprostał. Oczywiście doradca restrukturyzacyjny stara się również dokonywać częściowych umorzeń wierzytelności prywatnych, aby Twój dług został maksymalnie zredukowany. Wyjątek to wierzyciele publiczni — o tym za chwilę.

Restrukturyzacja a ZUS i Urząd Skarbowy

Tutaj musimy postawić sprawę uczciwie, bo wokół tego krąży mnóstwo mitów. Zaległości w ZUS i US można wprowadzić do układu, ale na specjalnych zasadach.

ZUS — tylko raty albo odroczenie, BEZ umorzeń. Art. 160 Prawa restrukturyzacyjnego jednoznacznie ogranicza propozycje układowe wobec składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, FGŚP, składek zdrowotnych dłużnika oraz odsetek za zwłokę. Możesz tylko rozłożyć je na raty albo odroczyć termin. Nie ma mowy o redukcji kwoty głównej ani odsetek. ZUS w restrukturyzacji jest wierzycielem uprzywilejowanym.

Urząd Skarbowy — częściowe umorzenie jest możliwe, ale pod warunkiem przejścia tzw. testu prywatnego wierzyciela. Doradca musi wykazać, że US odzyska w układzie co najmniej tyle, ile odzyskałby w upadłości. Jeśli test wyjdzie pozytywnie, propozycja częściowego umorzenia podatków nie stanowi niedozwolonej pomocy publicznej i może zostać zaakceptowana.

Dla typowego przedsiębiorcy oznacza to tyle: zaległości w ZUS rozkładasz na wieloletnie raty (czasem 60–120 rat), a w US — masz szansę zredukować same odsetki, a czasem część kapitału. To i tak ogromna ulga w porównaniu z dotychczasową spiralą.

Głosowanie nad układem — od tego zależy powodzenie restrukturyzacji

Każdy z wierzycieli otrzymuje plan spłaty Twojego zadłużenia wobec niego.

Wierzyciel decyduje o przyjęciu lub odrzuceniu propozycji. W ogromnej większości decydują się na akceptację, gdyż paradoksalnie jest to dla nich opłacalne. Znacznie bardziej niż ściganie bankruta po sądach i finalna cesja wierzytelności do firmy windykacyjnej za grosze. Dlatego też restrukturyzacja prowadzących działalność gospodarczą przebiega z reguły płynnie i bez kłód pod nogi rzucanych przez wierzycieli. Zastanawiasz się, co się stanie, gdy 2 z 10 Twoich wierzycieli zagłosuje przeciw? Otóż nic — pod warunkiem, że nie kontrolują większości kapitału.

Ile kosztuje restrukturyzacja firmy w 2026 roku?

Tu nie ma jednej, sztywnej ceny — ale są kotwice ustawowe. Według stanu prawnego na maj 2026 r. koszt restrukturyzacji firmy rozkłada się tak:

• Opłata sądowa od wniosku o zatwierdzenie układu / o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego: 1000 zł (stała, niezależna od skali firmy).
• Zaliczka w przyspieszonym postępowaniu układowym (PPU): obowiązkowa, w wysokości jednej podstawy wynagrodzenia — na 1 kwietnia 2026 r. to 8851,42 zł (odpowiednik przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za III kwartał 2025 r.).
• Wynagrodzenie nadzorcy układu (PZU): negocjowane indywidualnie z doradcą. Dla mikroprzedsiębiorców istnieją ustawowe limity. W praktyce dla małej firmy to kilkanaście tysięcy złotych ryczałtu plus ewentualne wynagrodzenie za sukces (success fee) płatne po zatwierdzeniu układu.
• Wynagrodzenie nadzorcy/zarządcy sądowego (PPU, PU, sanacja): ustawowe (art. 42 i art. 55 PR), liczone od liczby wierzycieli i sumy wierzytelności. W sanacji typowo nawet rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych netto, w skrajnych przypadkach więcej.

Łącznie? Dla typowej restrukturyzacji JDG w trybie PZU realny rachunek to od kilkunastu do ok. 40 tys. zł netto. Drogo? Przeliczmy to na kilka redukcji zadłużenia: jeśli układ obetnie Ci 200 tys. zł długu o 40% i rozłoży resztę na wieloletnie raty bez odsetek karnych, koszt procesu zwraca się w pierwszym roku układu.

Restrukturyzacja a komornik — co dokładnie zostaje zawieszone?

Tu pojawia się najczęstsze pytanie zadłużonych przedsiębiorców: czy restrukturyzacja zatrzyma już prowadzoną egzekucję? Tak. W PZU od dnia obwieszczenia w KRZ następuje zawieszenie postępowań egzekucyjnych, a nowych komornik nie może już wszcząć (odesłanie do art. 312 PR przez art. 226e). W postępowaniu sanacyjnym wszystkie egzekucje skierowane do masy sanacyjnej zostają zawieszone z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania (art. 312 ust. 1 PR), a sędzia-komisarz może nawet uchylić zajęcia dokonane wcześniej — np. odblokować zajęcie konta firmowego.

W praktyce: komornik dostaje pismo z sądu lub z systemu KRZ i musi natychmiast wstrzymać czynności. Zajęte przed otwarciem postępowania kwoty, jeśli jeszcze nie trafiły do wierzyciela, wracają do masy sanacyjnej (art. 312 ust. 3 PR).

Czy restrukturyzacja obejmuje moje długi prywatne?

Tak — pod jednym warunkiem: prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą (JDG). W JDG nie ma rozdzielności majątku firmowego i prywatnego, więc układ z mocy prawa obejmuje wszystkie wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania (art. 150 ust. 1 PR). Czyli:

• Kredyty konsumenckie (gotówkowe, na samochód, karty kredytowe);
• Kredyt hipoteczny;
• Pożyczki pozabankowe zaciągnięte na cele prywatne;
• Długi z umów, które powstały przed rejestracją działalności gospodarczej.

To kluczowa różnica między restrukturyzacją JDG a restrukturyzacją spółki z o.o. — w spółce zarząd chroni majątek osobisty, w JDG odpowiadasz całością. Jeśli zastanawiasz się, czy zamiast restrukturyzować JDG nie lepiej działać przez spółkę, przeczytaj o tym, jak spółka z o.o. działa jako sposób na komornika.

Restrukturyzacja leasingu — osobna sprawa, ale przyjemna

Jeśli prowadzisz firmę transportową, budowlaną albo gastronomiczną, kluczowy element to leasingi. W trakcie restrukturyzacji nie da się ich wypowiedzieć tak, jak by chciał leasingodawca — kluczowe umowy są chronione (art. 256 ust. 2 PR). Co więcej, w przypadku leasingu finansowego raty objęte układem są zamrażane i można je rozłożyć na korzystniejszych zasadach. Szerzej o tym piszemy w osobnym poradniku — zobacz restrukturyzacja leasingu oraz wypowiedzenie umowy leasingu.

Restrukturyzacja vs upadłość — co wybrać?

To pytanie pada w naszej kancelarii niemal codziennie. Krótko: restrukturyzacja jest dla tych, którzy chcą i mogą walczyć o firmę. Upadłość — dla tych, dla których firma jest już nie do uratowania, a celem jest jedynie umorzenie długów. Restrukturyzacja zachowuje działalność, kontrakty, klientów, leasingi i majątek (w JDG — także prywatny). Upadłość likwiduje firmę. To są dwa różne narzędzia, nie konkurencja. Jeśli chcesz porównać oba, przeczytaj nasz wywiad z syndykiem o tym, kiedy upadłość konsumencka ma sens.

Restrukturyzacja — podsumowanie

Restrukturyzacja jest nierzadko jedynym sensownym rozwiązaniem dla zadłużonej osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Pozwala uniknąć komornika, wygasić presję windykacji, ochronić leasingi i kluczowe umowy — jednym słowem, można zacząć żyć i pracować od nowa, nie zamykając firmy.

Dodatkowym „smaczkiem” jest dla prowadzących JDG to, że mogą zrestrukturyzować swoje prywatne kredyty w ramach restrukturyzacji zobowiązań związanych z prowadzeniem biznesu. To jeden mechanizm, który załatwia całość spraw majątkowych przedsiębiorcy.

Restrukturyzacja to droga do normalizacji życia każdego zadłużonego przedsiębiorcy. Sposób na życie pomimo długów — i co najważniejsze, sposób, który państwo uregulowało w ustawie i którego nie da Ci wybrać żaden bank, leasingodawca ani firma windykacyjna. Trzeba tylko po niego sięgnąć.

Aby z niej skorzystać, napisz: biuro@mecenatura.pl