Elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU) – co to jest e-sąd

Elektroniczne postępowanie upominawcze to alternatywa dla tradycyjnego sądu. Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 29 listopada 2012 r. rozpoznawanie spraw w tym trybie przekazano Sądowi Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie, a dokładnie VI Wydziałowi Cywilnemu.

Obsługuje sprawy z całego kraju i od tego momentu działa na masową skalę. VI Wydział Cywilny Sądu Rejonowego Lublin-Zachód nazywany jest potocznie e-sądem.

Zajmuje się wyłącznie rozpoznawaniem pozwów o zapłatę. Dlatego 95% spraw dłużników chwilówek i parabanków w pierwszej kolejności trafia do elektronicznego postępowania.

Jak powstało EPU (postępowanie w e-sądzie)?

Z miejskich legend przekazywanych metodą głuchego telefonu między prawnikami usłyszałam kiedyś, że EPU wymyślił sędzia, który przy kominku raczył się 20-letnią whiskey. Nigdy nie zamierzałam tego weryfikować, ale ktoś pewnego dnia wpadł na pomysł, by usadowić 100 referendarzy przed ekranami komputerów i wspólnymi siłami rozładować kolejki w sądach rejonowych.

Patrząc na liczbę spraw w e-sądzie (już w 2011 roku przekroczono 1 800 tys. pozwów), trzeba uczciwie przyznać, że przynajmniej na początku ten cel udało się zrealizować. Niestety, jak głosi jedno z praw Murphy'ego:

„Każde rozwiązanie rodzi nowe problemy”

I tak też jest w przypadku tego postępowania. Przejdźmy zatem do wiedzy o e-sądzie, której potrzebujesz jako „klient”, a którą trudno znaleźć w internecie.

Jak założyć konto w e-sądzie (EPU)?

Tego procesu nie musisz się obawiać. Założenie konta w EPU nie zajmie więcej niż 5 minut. Jeśli obawiasz się, że coś zrobisz nie tak, skorzystaj z naszych materiałów – pełen zdjęć poradnik przeprowadzi Cię krok po kroku przez proces zakładania konta w e-sądzie. A gdy konto już masz, sprawdź, jak poruszać się po panelu i sprawdzać swoje sprawy.

Jak napisać sprzeciw do EPU?

Zdecydowanie odradzamy samodzielne tworzenie sprzeciwów do e-sądu. Choć w internecie roi się od gotowców w stylu „sprzeciw ze wzoru”, korzystanie z nich bywa bardzo kosztowne. Samą techniczną stronę wysyłki opisaliśmy osobno – zobacz, jak złożyć sprzeciw w EPU przez internet.

Pamiętaj, że EPU jest tylko przystankiem w drodze do sądu rejonowego. Umorzenie postępowania w e-sądzie nie kończy sprawy i nie sprawia, że dług znika – powoduje przeniesienie jej do właściwego sądu rejonowego wraz ze wszystkimi dokumentami, w tym sprzeciwem. To nie jest zatem jednorazowe pismo, ale dokument, który będzie miał duże znaczenie w dalszej części postępowania.

Jeśli ktoś myśli poważnie o wygraniu z wierzycielem, powinien zaangażować adwokata. Skoro sprzeciw jest elementem całości, najlepiej, by sporządził go ten prawnik, który poprowadzi sprawę.

Adwokaci piszą sprzeciwy pod swoją strategię w sądzie rejonowym. Pisząc sprzeciw samodzielnie (a jeszcze gorzej – z gotowego wzoru) możesz skutecznie pokrzyżować plany adwokatowi.

Autorka widziała niejeden gotowy sprzeciw, który… był w istocie uznaniem długu. W sądzie obowiązuje żelazna zasada: nie znasz się na tym, to się nie bierz za domorosłego prawnika. A napisanie sprzeciwu do e-sądu zostaw adwokatowi.

Ile kosztuje sprzeciw do e-sądu?

Jeśli powierzysz adwokatowi prowadzenie sprawy od początku do końca, sprzeciw masz w cenie usługi. Jeśli potrzebujesz usługi jednorazowej, za napisanie sprzeciwu zapłacisz 297 zł.

Jeśli jesteś w pętli długów, wiele z nich da się umorzyć ze względu na nielegalne obchodzenie ustawy antylichwiarskiej. Rozpoczęcie oddłużania wiąże się z koniecznością składania dużej liczby sprzeciwów do e-sądu. W takiej sytuacji rozwiązaniem jest oddłużanie z adwokatem – w pakiecie liczba sprzeciwów jest nielimitowana.

Nie widzę sprzeciwu w panelu e-sądu

Rzecz naturalna i nie powinna budzić obaw. E-sąd zasypywany jest tysiącami listów ze sprzeciwami każdego dnia, a wprowadzenie ich do systemu zajmuje czas. Jeśli wysłałeś sprzeciw prawidłowo (listem poleconym), nie martw się tym, że nie widzisz go w panelu EPU. E-sąd nie ma żadnych terminów na wprowadzenie sprzeciwu – jeśli zechce, zajmie mu to i miesiąc, i trzy.

Sprzeciw jest w systemie, a status się nie zmienia

Analogicznie jak wyżej: e-sąd nie ma obligatoryjnych terminów na rozpatrzenie sprzeciwu. Jeśli referendarze są zawaleni robotą, może to trwać tygodniami. Podobnie w sezonie urlopowym czy w okresie wzmożonej zachorowalności.

Jak pobrać akta sprawy z e-sądu w 3 krokach?

Nie zamówisz adwokackiego sprzeciwu bez przesłania akt sprawy – sam nakaz nie wystarczy, by sporządzić profesjonalny sprzeciw. Ponieważ wiele osób nie wie, jak pobrać akta, poniżej instrukcja obrazkowa. Po zalogowaniu do panelu e-sądu kliknij w miejscu zaznaczonym strzałką, czyli „Moje sprawy”:

Pojawi się lista spraw. Wybierz tę, do której chcesz zamówić sprzeciw, i kliknij w ikonę zaznaczoną strzałką – tę przypominającą otwartą szufladę z aktami:

Trzeci krok to formalność. Klikasz w napis „Akta sprawy”, a plik pobierze się automatycznie. Masz komplet akt w jednym pliku PDF i możesz wysłać go do adwokata.

Kim jest referendarz EPU?

Oglądając nakaz zapłaty wydany przez EPU, na przykład taki:

widzimy, że nakaz wydał nie sędzia, a referendarz. Zastanawiasz się dlaczego?

EPU zatrudnia ok. 100 referendarzy, którzy obok sędziów rozpoznają sprawy w e-sądzie. Ponieważ EPU nie bada dowodów, w prostych sprawach o zapłatę mogą orzekać referendarze. Tak duża ich liczba i prostota spraw sprawiają, że na decyzję e-sądu czeka się krótko.

Kto może pracować jako referendarz w EPU?

Warunki, jakie musi spełnić osoba chcąca zostać referendarzem w e-sądzie, określa ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych. Referendarz musi:

1. posiadać obywatelstwo polskie i korzystać z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
2. być nieskazitelnego charakteru,
3. ukończyć wyższe studia prawnicze w Polsce (magister prawa) lub studia zagraniczne uznane w Polsce,
4. ukończyć 24 lata,
5. zdać egzamin referendarski, sędziowski, prokuratorski, notarialny, adwokacki lub radcowski albo ukończyć aplikację sędziowską lub prokuratorską.

Referendarz nie musi być sędzią, ale musi być prawnikiem. Po 10 latach pracy może zostać starszym referendarzem – i to szczyt awansu w tym zawodzie.

Ile trwa sprawa w EPU?

Nie ma jednej sztywnej odpowiedzi – czas zależy od stopnia skomplikowania sprawy i bieżącego obciążenia e-sądu. Dla porządku warto jednak znać liczby: według danych Ministerstwa Sprawiedliwości w 2025 roku średni czas oczekiwania na nakaz zapłaty w EPU wynosił 49 dni. W praktyce od złożenia pozwu do wydania nakazu mija zwykle od kilku tygodni do dwóch miesięcy.

Inaczej jest z etapem po sprzeciwie. E-sąd nie ma obligatoryjnych terminów na wprowadzenie i rozpatrzenie sprzeciwu, więc od jego wysłania do umorzenia postępowania może upłynąć od kilku tygodni do kilku miesięcy – zwłaszcza w sezonie urlopowym. To nie powód do niepokoju; jeśli wysłałeś sprzeciw prawidłowo, po prostu czekasz.

Umorzenie w EPU wobec braku podstaw – co to znaczy?

Umorzenie postępowania w EPU jest możliwe bez składania sprzeciwu. Dzieje się tak, gdy referendarz po analizie pozwu uzna, że roszczenie jest bezzasadne – na przykład dotyczy umowy pożyczki naruszającej ustawę antylichwiarską (jak Supergrosz kupiony przez Myntro Collect, dawniej Alektum).

Skarga na referendarza

Najczęstszą reakcją powoda na stwierdzenie braku podstaw do wydania nakazu jest skarga na referendarza. Wygląda ona podobnie do tej:

W wyniku skargi referendarz najczęściej zmienia zdanie i wydaje nakaz zapłaty. Wydłuża to jednak czas postępowania.

E-sąd każe mi płacić? Koszty procesu w EPU

Niefortunna konstrukcja zawiadomienia o umorzeniu postępowania w EPU rodzi zazwyczaj pytanie:

E-sąd każe mi coś zapłacić, ale nie wiem za co i ile

Wątpliwości biorą się z tego zdania w orzeczeniu EPU:

Dłużnicy pytają więc, co i komu mają zapłacić jako strona procesu?

Nikomu nie trzeba płacić. Sens tego rozstrzygnięcia jest taki, że koszty poniesione przez strony nie podlegają zwrotowi. Powód zapłacił opłatę od pozwu i nikt mu jej nie odda, podobnie jak pozwanemu nikt nie odda za list do sądu czy sporządzenie sprzeciwu przez pełnomocnika. Innych kosztów dłużnik jako strona w EPU nie ponosi.

Co stanie się ze sprawą po umorzeniu w EPU?

Wierzyciel może ponownie wnieść pozew do e-sądu, ale z reguły tego nie robi – wie, że to strata pieniędzy i czasu. Dlatego po umorzeniu postępowania w EPU wierzyciele składają pozew do sądu rejonowego. Jeśli zrobią to w ciągu 3 miesięcy od umorzenia (art. 505[37] KPC), mogą zaliczyć opłatę wniesioną w EPU na poczet pozwu w sądzie rejonowym, a skutek przerwania przedawnienia liczy się od pierwotnego pozwu.

EPU nie weryfikuje roszczenia – ryzyko nadużyć

Pierwsza wada EPU to brak weryfikacji zasadności roszczenia. W e-sądzie dowolna osoba może wystąpić z dowolnym roszczeniem, w dowolnej wysokości, bo w postępowaniu przed e-sądem w Lublinie nie załącza się fizycznych dowodów. Piszący te słowa, pracując kiedyś w kancelarii komorniczej jako asesor, wielokrotnie zachodził w głowę, czy część egzekwowanych roszczeń w ogóle istnieje.

Bywały bowiem sytuacje, że niektóre osoby (najczęściej emeryci) nie otwierały drzwi i nie pobierały korespondencji, a z roszczeniem występowały podejrzane podmioty reprezentowane przez osoby zza wschodniej granicy. Jak może wyglądać taki schemat? Oto przykład:

Właściciel podejrzanej firmy kupuje od osoby trzeciej dane klienta (np. przez darknet), wysyła w teren „windykatora”, który orientuje się, że wskazana osoba nie pobiera korespondencji albo w ogóle nie panuje nad swoimi sprawami (np. podpisała kilkanaście pożyczek, z czego większość sprzedano podmiotom trzecim), zatrudnia radcę prawnego, by uzyskać koszty zastępstwa, składa sprawę do e-sądu, otrzymuje tytuł wykonawczy i realizuje egzekucję komorniczą.

Doręczenie nakazu wydanego przez e-sąd

Drugi mankament to brak tak zwanego doręczenia komorniczego. W zwykłym sądzie, gdy korespondencja z pozwem i nakazem pozostaje nieodebrana, sąd zleca jej doręczenie przez komornika. W EPU tej ochrony nie ma: przy nadesłaniu odpisu nakazu i pozwu pod adres zameldowania (nawet od lat nieaktualny), nakaz staje się prawomocny. Wyjątkiem jest brak adresu zameldowania w Polsce – wtedy nakaz zostaje uchylony, a sprawa umorzona.

Przykład: Pan Jacek od 3 lat nie mieszka pod adresem zameldowania, bo wyprowadził się do wynajętego mieszkania w Warszawie. Korespondencja idzie pod adres zameldowania w Kutnie, gdzie mieszka jego matka. Z uwagi na jej nieobecność (wyjazd do sanatorium) przesyłka po dwukrotnej awizacji wraca do e-sądu, a nakaz staje się prawomocny. Pan Jacek dowiaduje się o sprawie dopiero, gdy komornik zajmuje mu konto. Co wtedy zrobić, tłumaczymy w tekście o komorniku a nieaktualnym adresie.

Pełnomocnictwo do EPU

Kolejny przykład słabości EPU to brak konieczności dołączania pełnomocnictwa. Nawet jeśli do wydania nakazu nie trzeba przedstawiać dowodów, to zdaniem piszącego obowiązek dołączania pełnomocnictwa w oryginale lub uwierzytelnionym odpisie powinien być bezwzględnie wymagany.

Zalety EPU, które dłużnik może wykorzystać

Elektroniczne postępowanie ma też niewątpliwe zalety. Warto je znać, będąc dłużnikiem, i wykorzystać w wychodzeniu z długów.

Dostęp do spraw z każdego miejsca

Mając komputer lub telefon, internet oraz konto w EPU, widzisz wszystkie toczące się przeciwko Tobie sprawy, wydane nakazy i postanowienia. Nie musisz jechać do sądu, żeby przejrzeć akta. Jak założyć konto w e-sądzie, opisaliśmy z licznymi ilustracjami, a osobno pokazujemy, jak sprawdzać swoje sprawy w panelu.

Mając konto w e-sądzie, nie przegapisz żadnego nakazu – nawet będąc na dłuższym wyjeździe czy pracując za granicą. Konto jest darmowe i dostępne dla każdego bez wyjątku.

Sprzeciw w EPU sprawia, że nakaz traci moc

Tak jak łatwo w e-sądzie uzyskać nakaz, tak samo prosto jest go zniweczyć. Wystarczy w terminie złożyć sprzeciw, a nakaz traci moc. To jednak nie koniec sprawy – trafia ona do sądu rejonowego, gdzie rozstrzyga się merytorycznie. Dlatego dobrze sporządzony sprzeciw jest tak ważny. Zaryzykujesz w tak istotnej sprawie darmowy wzór z internetu, czy skorzystasz z pomocy adwokata w atrakcyjnej cenie? Wybór należy do Ciebie.

Jeśli w EPU szykuje Ci się więcej spraw, pomyśl o usłudze, która pozwala zamawiać nielimitowaną liczbę sprzeciwów. To pakiet oddłużeniowy, który możesz przetestować w dowolnym momencie.

EPU a dług przedawniony

Formalnie w EPU wolno dochodzić tylko roszczeń, które stały się wymagalne w okresie 3 lat przed dniem wniesienia pozwu (art. 505[29a] KPC). Przepis ten miał ukrócić masowe dochodzenie przedawnionych długów.

Uwaga – to zabezpieczenie bywa dziurawe. E-sąd opiera się na dacie wymagalności podanej przez wierzyciela i jej nie weryfikuje (nie bada dowodów). Firmy windykacyjne obchodzą zakaz, wskazując np. datę cesji jako datę wymagalności, i nakazy na przedawnione długi wciąż zapadają. Nigdy nie zakładaj, że skoro dostałeś nakaz z EPU, dług na pewno nie jest przedawniony. Złóż sprzeciw i podnieś zarzut przedawnienia w sądzie rejonowym.

Koszty sądowe w EPU

Koszty sądowe w EPU wynoszą 1/4 tego, co w zwykłym sądzie. Także wtedy, gdy zgadzasz się z roszczeniem i zamierzasz je zapłacić, nie warto skarżyć nakazu – w sądzie rejonowym czy okręgowym koszty znacząco wzrosną.

Przy roszczeniu 5 000 zł opłata sądowa (którą wierzycielowi zwraca dłużnik) w EPU wyniesie 100 zł, a w zwykłym sądzie 400 zł. Przy roszczeniu 50 000 zł opłata w e-sądzie to 625 zł, a w sądzie rejonowym 2 500 zł.

EPU – ile czasu na sprzeciw?

Dostałeś nakaz z EPU – nie panikuj. Nakaz z e-sądu nie oznacza jeszcze nic złego i komornik nie pojawi się od razu. Masz czas na działanie. Najpierw zapisz, kiedy otrzymałeś korespondencję, bo od tej daty biegnie termin na sprzeciw. Sprzeciw do EPU wnosisz w terminie 14 dni od otrzymania nakazu. Dnia otrzymania korespondencji do terminu się nie wlicza. Jak zrobić to najsprawniej, opisaliśmy w poradniku o sprzeciwie przez internet.

Jeżeli otrzymałeś nakaz 1 września, termin mija z upływem 15 września.

Następnie spokojnie przeczytaj treść nakazu i pozwu. Dowiesz się, z jakiego tytułu wierzyciel żąda zapłaty i czy kwota jest uzasadniona. Jeśli nakaz w ogóle do Ciebie nie dotarł, bo poszedł na stary adres, sprawdź, jak podważyć prawomocny nakaz zapłaty. A jeśli dopiero zastanawiasz się, co dalej, zacznij od przewodnika o nakazie zapłaty w postępowaniu upominawczym. Elektroniczne postępowanie upominawcze brzmi groźnie, ale nie musi takie być.

Elektroniczne postępowanie upominawcze – FAQ