Zajęcie komornicze, gdy długu nie ma – spłacony dług a komornik

Długu nie ma, a komornik „puka do drzwi”. Choć taka sytuacja nie powinna mieć miejsca, w praktyce się zdarza. Czy komornik może dokonać zajęcia za spłacony dług? Trzeba stanowczo powiedzieć, że wierzyciel żądający egzekucji zapłaconego już długu postąpił wbrew zasadom współżycia społecznego. Grozi to jednak uszczupleniem majątku, dlatego warto działać szybko i metodycznie.

Spłacony dług a komornik – plan w 4 krokach

1. Natychmiastowe powiadomienie komornika i przedstawienie dowodu spłaty, aby wstrzymać jego działania.
2. Wezwanie wierzyciela do odwołania egzekucji, zwrotu zajętych środków i przeprosin.
3. Jeśli powyższe kroki zawiodą, złożenie w sądzie powództwa przeciwegzekucyjnego.
4. Po zatrzymaniu egzekucji kontratak – żądanie zwrotu pieniędzy i odszkodowania od wierzyciela.

Krok 1: powiadom komornika, że dług jest spłacony

W pierwszej kolejności skontaktuj się z kancelarią komorniczą i poinformuj egzekutora o sytuacji. Jeśli komornik ma siedzibę w pobliżu, możesz udać się tam osobiście. W innym wypadku zadzwoń oraz prześlij dokumenty mailem i pocztą (najlepiej listem poleconym).

Komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik złoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązku swojego dopełnił.

art. 822 k.p.c.

Przekaż komornikowi wniosek o wstrzymanie czynności oraz potwierdzenie przelewu na rachunek wierzyciela. Żądając wstrzymania egzekucji, możesz też zawnioskować o obciążenie wierzyciela kosztami niecelowego wszczęcia postępowania.

Ważne: art. 822 KPC daje jedynie tymczasowe wstrzymanie czynności, a nie umorzenie egzekucji. Komornik po wstrzymaniu niezwłocznie zawiadamia wierzyciela, bo to od jego decyzji zależy dalszy los sprawy. Jeśli wierzyciel mimo dowodu spłaty nadal popiera egzekucję, komornik musi ją kontynuować – a jedyną skuteczną obroną staje się wtedy powództwo przeciwegzekucyjne (Krok 3).

Krok 2: wezwij wierzyciela do działania

Równolegle z wnioskiem do komornika skontaktuj się z wierzycielem i stanowczo zażądaj umorzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się na spłatę zadłużenia. Częstą przyczyną takich sytuacji jest właśnie to, że wierzyciel nie poinformował komornika o spłacie. W piśmie do wierzyciela zażądaj m.in.:

• wystosowania do komornika wniosku o natychmiastowe umorzenie postępowania egzekucyjnego,
• zwrotu niesłusznie wyegzekwowanych kwot (jeżeli takie były),
• listownego przeproszenia za zaistniałą sytuację.

Po otrzymaniu Twojego wniosku komornik ma obowiązek skontaktować się z wierzycielem. Wierzyciel ma wtedy dwa wyjścia: albo przyzna się do błędu i zażąda umorzenia postępowania, albo zignoruje sprawę. W pierwszym przypadku problem jest załatwiony. W drugim trzeba przejść do bardziej radykalnych rozwiązań.

Krok 3: powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 KPC)

Jeśli wierzyciel chowa głowę w piasek, a komornik kontynuuje egzekucję, trzeba wystąpić do sądu z powództwem przeciwegzekucyjnym. Zgodnie z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, jeżeli po jego powstaniu nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło – w tym przypadku była to spłata całości długu. To właśnie ta droga (a nie skarga na komornika) prowadzi do trwałego zakończenia bezpodstawnej egzekucji.

Ile kosztuje powództwo przeciwegzekucyjne?

Wniesienie pozwu wiąże się z opłatą sądową, której wysokość zależy od wartości przedmiotu sporu (czyli kwoty egzekwowanej przez wierzyciela). Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych:

• przy wartości przedmiotu sporu do 20 000 zł obowiązuje opłata stała – od 30 do 1000 zł, zależnie od przedziału kwotowego;
• przy wartości powyżej 20 000 zł obowiązuje opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu.

Oznacza to, że przy typowych długach konsumenckich (najczęściej poniżej 20 000 zł) opłata jest znacznie niższa niż potoczne „5% od wszystkiego”. Powództwo wnosi się do sądu, w którego okręgu prowadzona jest egzekucja. Trzeba w nim zawrzeć wszystkie elementy pisma procesowego, wskazać kancelarię komornika i sygnaturę sprawy oraz dołączyć kluczowe dokumenty – zwłaszcza potwierdzenie spłaty. Gotowy wzór znajdziesz w dziale darmowych wzorów pism.

Krok 4: odzyskaj pieniądze i walcz o odszkodowanie

Jak odzyskać niesłusznie wyegzekwowane kwoty?

Pieniądze wyegzekwowane przez komornika na poczet spłaconego już długu stanowią w świetle prawa świadczenie nienależne. Po umorzeniu egzekucji lub wygraniu sprawy o pozbawienie tytułu wykonalności możesz i powinieneś wezwać wierzyciela do ich zwrotu. Jeśli odmówi, przysługuje Ci roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia (art. 410 w zw. z art. 405 k.c.). Więcej o samym mechanizmie odzyskiwania nadpłat piszemy w artykule o tym, co zrobić, gdy komornik zabrał za dużo z konta.

Czy należy mi się odszkodowanie od wierzyciela?

Tak. Niecelowe i bezprawne wszczęcie egzekucji jest czynem niedozwolonym. Na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego można dochodzić od wierzyciela odszkodowania na zasadach ogólnych. Trzeba wykazać trzy elementy: szkodę (np. utracone odsetki od zajętych środków, koszty prawne), winę wierzyciela (oczywistą, jeśli wiedział o spłacie długu) oraz związek przyczynowy między jego działaniem a szkodą.

Zaświadczenie o zakończeniu egzekucji

Na koniec zadbaj o dokument potwierdzający, że sprawa jest zamknięta. Po zakończeniu postępowania komornik wydaje postanowienie o umorzeniu egzekucji, a na wniosek dłużnika także zaświadczenie o stanie lub zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Taki papier przydaje się w banku (odblokowanie konta po zajęciu), u pracodawcy oraz przy porządkowaniu wpisów w rejestrach dłużników. Jeśli zajęcie zniknęło z konta, ale wpis o długu został, sprawdź nasze kompendium o zajęciu komorniczym oraz o umorzeniu egzekucji komorniczej.

Warto dodać, że „brak długu” bywa też skutkiem innych sytuacji niż spłata – na przykład przedawnienia albo nieprawidłowo doręczonego nakazu zapłaty. Wtedy obrona wygląda nieco inaczej, ale również zaczyna się od szybkiej reakcji. A gdy komornik mimo pism milczy, przysługuje Ci skarga na czynności komornika.

Komornik a spłacony dług – najczęstsze pytania