Reading Time: 7 minutes Czy komornik może zająć trzynastą pensję (13 pensję)?
Trzynastka, czyli dodatkowe wynagrodzenie roczne, wypłacana jest w wielu zakładach pracy. Osoby, którym to świadczenie przysługuje (m.in. w budżetówce), często pytają: czy komornik może zająć 13 pensję? Co roku otrzymują ją bowiem także pracownicy mający zajęcie komornicze. Poniżej pokazujemy, ile realnie zabierze komornik i ile Ci zostanie.
Uwaga: być może Twoja egzekucja komornicza da się bardzo szybko umorzyć, a zabrane przez komornika pieniądze mogą do Ciebie wrócić. To nie magia, tylko prawo w służbie dłużnika. Wielu dłużników może skorzystać z przepisów pozwalających umorzyć egzekucję poprzez uchylenie nakazu zapłaty. Sprawdź, czy Twój nakaz zapłaty da się uchylić – w wyniku czego sąd umorzy postępowanie egzekucyjne i nakaże zwrot zabranych pieniędzy.
Czy komornik może zająć 13 pensję?
Nie mamy dobrej wiadomości. Prawo traktuje trzynastą pensję inaczej niż trzynastą emeryturę i pozwala na jej zajęcie. 13 pensja podlega więc egzekucji komorniczej. Nie oznacza to jednak, że pracownik straci ją w całości – przy zwykłych długach zawsze musi mu zostać kwota wolna od potrąceń. Poniżej pokazujemy to na konkretnych przykładach.
Jak komornik zajmuje 13 pensję?
Trzynastka jest jednym ze składników wynagrodzenia ze stosunku pracy i wypłaca się ją zwykle razem z pensją zasadniczą za dany miesiąc. Kluczowe jest to, że obu tych świadczeń nie rozlicza się osobno. Zgodnie z art. 87 par. 8 Kodeksu pracy w miesiącu, w którym wypłacane są składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż jeden miesiąc, potrącenia dokonuje się od łącznej kwoty wynagrodzenia. Potwierdza to Główny Inspektorat Pracy (pismo z 19 listopada 2012 r., znak GNP-364/306-072-43-1/12) oraz resort pracy: pensję zasadniczą i trzynastkę należy zsumować i od tej sumy dokonać jednego potrącenia, stosując jedną kwotę wolną.
Dla osoby zadłużonej oznacza to jedno: w miesiącu wypłaty trzynastki łączna kwota wynagrodzenia (pensja zasadnicza plus trzynastka) mocno rośnie, a komornik liczy zajęcie od tej sumy, nie od samej pensji.
W miesiącu wypłaty trzynastki pensja jest z reguły około dwukrotnie wyższa. A to oznacza, że kwota zajęcia komorniczego również jest wtedy znacznie większa. W praktyce komornik zabiera w tym miesiącu kwotę zbliżoną do wysokości samej trzynastki.
Ile wynosi 13 pensja?
W sferze budżetowej trzynastka wynosi 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego (art. 4 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym). Do podstawy wlicza się wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu za urlop, wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy oraz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy po przywróceniu do pracy.
Poza budżetówką trzynastka też bywa wypłacana, ale wtedy nie jest to świadczenie ustawowe – jej wysokość i zasady określa regulamin wynagradzania lub umowa. Dla komornika nie ma to znaczenia: każda trzynastka jest składnikiem wynagrodzenia i podlega zajęciu. Dodatkowe wynagrodzenie roczne w budżetówce wypłaca się do końca marca kolejnego roku.
Ile komornik może zabrać z 13 pensji?
Wszystko zależy od rodzaju długu. Przy długach niealimentacyjnych (kredyty, chwilówki, mandaty) komornik może zająć maksymalnie połowę wypłaty, ale musi Ci zostać kwota wolna od potrąceń, czyli równowartość minimalnego wynagrodzenia netto – w 2026 roku jest to 3606 zł. Poniższa tabela pokazuje zajęcie w miesiącu wypłaty trzynastki, przy założeniu, że trzynastka odpowiada mniej więcej jednej miesięcznej pensji.
| Pensja miesięczna netto | Wypłata w miesiącu 13 pensji | Zajęcie komornicze | Zostaje pracownikowi |
|---|---|---|---|
| 3450 | 6900 | 3294 | 3606 |
| 3500 | 7000 | 3394 | 3606 |
| 3610 | 7220 | 3614 | 3606 |
| 3700 | 7400 | 3700 | 3700 |
| 3800 | 7600 | 3800 | 3800 |
| 3900 | 7800 | 3900 | 3900 |
| 4000 | 8000 | 4000 | 4000 |
| 5000 | 10000 | 5000 | 5000 |
| 10000 | 20000 | 10000 | 10000 |
Kolumna z wypłatą pokazuje właśnie zsumowaną pensję i trzynastkę, bo to od tej łącznej kwoty liczy się jedno potrącenie i jedną kwotę wolną. Zwróć uwagę na dolne wiersze: przy niższych pensjach komornik nie zabiera całej nadwyżki, bo chroni Cię kwota wolna – zawsze zostaje Ci co najmniej 3606 zł. Dopiero przy wyższych zarobkach zajęcie sięga równowartości jednej pensji. Jak dokładnie liczy się zajęcie z pensji, pokazujemy w tekście o tym, ile może zabrać komornik z konta i pensji.
13 pensja a komornik – przykład z urzędu
Bartosz ma niespłacone kredyty i komornika na karku. Jego płaca zasadnicza netto jest o niecałe 300 zł wyższa od minimalnej, więc na co dzień komornik zabiera mu tylko tę drobną nadwyżkę ponad kwotę wolną. Ponieważ egzekucja nie dotyczy alimentów, Bartoszowi taki komornik specjalnie nie doskwiera.
Sytuacja zmienia się raz w roku – w miesiącu wypłaty trzynastki. Wtedy składniki wynagrodzenia Bartosza się podwajają i wypłata sięga około 7800 zł. Zgodnie z art. 87 par. 3 Kodeksu pracy komornik może potrącić do połowy wynagrodzenia, więc zajęcie wyniesie około 3900 zł – czyli mniej więcej równowartość jego trzynastki. Bartoszowi i tak zostanie druga połowa, powyżej kwoty wolnej.
Sprzątaczka w szkole i jej 13 pensja
Ula wesoło bimbała sobie z komornikiem. Chwilówki lubiła, więc brała, ale ze spłatą było gorzej. Jej pensja w wysokości minimalnego wynagrodzenia całkowicie chroniła ją przed egzekucją. Ula polowała więc na kolejne chwilówki, uważając, że działa jak Robin Hood – zabiera bogatym lichwiarzom i daje biednym. To znaczy sobie.
Tylko raz w roku Ula biadoliła nad swoim losem. Trzynastka podnosiła jej wynagrodzenie do poziomu dwukrotności najniższej krajowej, a taka wypłata nie jest już w całości chroniona. Organ egzekucyjny skwapliwie z tego korzystał, zabierając Uli równowartość niemal całej trzynastki i zostawiając jej minimalną krajową jako kwotę wolną.
W takich chwilach zazdrościła drugiej sprzątaczce, Baśce, która była na emeryturze. Jej trzynasta emerytura jest chroniona przed komornikiem na podstawie odrębnych przepisów, a zakazu potrąceń z trzynastej pensji jak dotąd nie uchwalono.
13 pensja dłużnika alimentacyjnego
Jerzy ma komornika, który zabiera mu 60% wynagrodzenia na poczet zaległych alimentów. Przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie obowiązuje kwota wolna od zajęcia, a komornik co miesiąc potrąca trzy piąte wynagrodzenia. Sposobem na złagodzenie skutków bywają zresztą świadome alimenty u notariusza, ale to temat na osobny tekst.
Jeśli Jerzy zarabia 4000 zł, to w miesiącu wypłaty trzynastki jego wynagrodzenie wyniesie 8000 zł. Komornik zajmie 60%, czyli 4800 zł, a Jerzemu zostanie 3200 zł. Dla niego, który pokutuje za niespłacone alimenty, to i tak wypłata rekordowa w skali roku – normalnie na konto spływa mu bowiem tylko 1600 zł miesięcznie. Trzynastka oznacza w jego przypadku podwojenie wynagrodzenia, a więc i większe zajęcie.
Kolejność, w jakiej komornik spłaca poszczególne długi z zajętej wypłaty, opisujemy w tekście o tym, kogo najpierw spłaci komornik. A jeśli chcesz w ogóle zawiesić lub zakończyć egzekucję, sprawdź, jak działa umorzenie egzekucji komorniczej oraz szybka pomoc z komornikiem. Szerszy obraz znajdziesz w kompendium o zajęciu komorniczym.
13 pensja a komornik – najczęstsze pytania
Czy komornik może zabrać całą 13 pensję?
Przy długach niealimentacyjnych nie. Nawet w miesiącu wypłaty trzynastki musi Ci zostać kwota wolna od potrąceń, czyli równowartość minimalnego wynagrodzenia netto (w 2026 roku 3606 zł). Komornik zajmie najwyżej połowę wypłaty i tylko nadwyżkę ponad kwotę wolną. Całą 13 pensję możesz stracić tylko przy długach alimentacyjnych, gdzie kwota wolna nie obowiązuje.
Ile komornik może zabrać z 13 pensji?
Przy długach niealimentacyjnych do 50% wypłaty w miesiącu trzynastki, z zachowaniem kwoty wolnej (3606 zł netto w 2026 roku). W praktyce oznacza to najczęściej zajęcie kwoty zbliżonej do wysokości samej trzynastki. Przy długach alimentacyjnych komornik zajmie 60% i bez kwoty wolnej.
Czy 13 pensja w budżetówce podlega zajęciu komorniczemu?
Tak. Dodatkowe wynagrodzenie roczne (8,5% rocznej pensji) jest składnikiem wynagrodzenia w miesiącu wypłaty, więc podlega egzekucji na tych samych zasadach co pensja zasadnicza. Ustawodawca nie uchwalił zakazu potrąceń z 13 pensji, jaki obowiązuje przy trzynastej emeryturze.
Czym różni się 13 pensja od 13 emerytury przy komorniku?
To kluczowa różnica. Trzynasta emerytura jest z mocy odrębnych przepisów w całości wolna od zajęcia komorniczego. Trzynasta pensja takiej ochrony nie ma i podlega zajęciu jak zwykłe wynagrodzenie. Dwie osoby z tym samym komornikiem mogą więc w marcu wyjść na tym zupełnie inaczej, zależnie od tego, czy pobierają pensję, czy emeryturę.
Czy syndyk może zabrać 13 pensję w upadłości konsumenckiej?
Tak, na podobnej zasadzie co komornik. W upadłości wynagrodzenie za pracę, w tym trzynastka, wchodzi do masy upadłości w części podlegającej egzekucji, z zachowaniem tych samych kwot wolnych, które chronią dłużnika przy zajęciu komorniczym. Nadwyżka ponad kwotę wolną trafia do masy.
Kiedy wypłacana jest 13 pensja?
Dodatkowe wynagrodzenie roczne w sferze budżetowej wypłaca się w pierwszych trzech miesiącach roku następującego po roku, za który przysługuje, czyli najpóźniej do 31 marca. W firmach spoza budżetówki termin i zasady wypłaty trzynastki określa regulamin wynagradzania lub umowa.
Pamiętaj. Artykuł nie stanowi interpretacji prawnej, porady, ani nie jest opinią prawną. Materiały są dostępne nieodpłatnie, a ich zamieszczenie ma jedynie cel informacyjny oraz wyjątkowo doszkalający. Właściciel portalu podejmuje wszelkie działania w celu umieszczania na stronie informacji bieżących, zupełnych i prawdziwych. Właściciel nie ponosi żadnej odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o zamieszczone na stronie informacje, ani też za ewentualne braki, nieścisłości lub pomyłki w zamieszczonych materiałach.
