Co wpływa na ocenę punktową według BIK – scoring

Czy zastanawiałeś się kiedyś, co wpływa na ocenę punktową według BIK? Przyjrzyjmy się, co Biuro Informacji Kredytowej ma do powiedzenia w tym temacie i czy zawsze warto kierować się wskazówkami BIK. Wiedza, którą Ci przekażemy, pozwoli Ci zrozumieć, co wpływa na ocenę punktową BIK w praktyce i jak poprawić BIK. Dowiesz się też, jak wskaźnik BIK reaguje na:

• limity kredytowe,
• debety w koncie,
• kredyty gotówkowe,
• karty kredytowe,
• przekredytowanie oraz nowe zobowiązania.

Jeśli interesuje Cię to, jak szybko i skutecznie poprawić scoring BIK, nasz poradnik da Ci mnóstwo praktycznych przykładów. Pokazanych na realnym kredytobiorcy i na realnych screenach, które pokazują, co wpływa na ocenę punktową BIK. Pozytywnie i negatywnie.

Terminowość spłat ma największy wpływ na ocenę

Prawda znana każdemu kredytobiorcy. Terminowe i solidne spłaty zobowiązań są budulcem oceny BIK, czyli scoringu. Spóźnianie się, zwłaszcza długotrwałe, obniża wiarygodność. Notoryczne uchylanie się od spłat kończy się drastycznym spadkiem oceny punktowej BIK. I w efekcie kredytową banicją.

Im niższa ocena punktowa BIK, tym wyższe ryzyko nieterminowej obsługi kolejnego kredytu. O czym banki i instytucje pożyczkowe dowiadują się z raportu BIK. Jeśli ktoś długotrwałym niespłacaniem wyrobił sobie markę nieodpowiedzialnego kredytobiorcy, nie może liczyć na wysoki scoring.

Ocena punktowa BIK to wypadkowa wielu zachowań, a najważniejszym z nich jest terminowość spłat. Historia spłat i bieżąca terminowość to dwa z sześciu czynników, które BIK bierze pod uwagę. Pozostałe cztery to staż kredytowy, liczba nowych kredytów, wykorzystanie limitów oraz liczba spłacanych kredytów gotówkowych. Warto poznać je wszystkie, bo o wielu kredytobiorcy nie pamiętają.

Karta kredytowa a ocena punktowa BIK

Wpływ karty kredytowej na ocenę pokażemy na żywym przykładzie. Realnego i bardzo dobrego, odpowiedzialnego kredytobiorcy.

Nasz wzorcowy kredytobiorca w maju 2020 roku zdecydował się rozszerzyć portfel o kartę kredytową w banku Millennium. W momencie decyzji jego sytuacja i scoring wyglądały tak:

Ocena to 81 punktów, a więc grupa osób z najwyższą oceną w Polsce. Zobowiązania w portfelu rozkładały się tak:

• hipoteka, czyli kredyt mieszkaniowy (duże zobowiązanie),
• kredyt gotówkowy (średnie zobowiązanie),
• kredyt ratalny (bardzo niskie zobowiązanie, produkt techniczny do budowy scoringu),
• limit debetowy (bardzo niskie zobowiązanie, służące budowaniu lepszej oceny).

Było więc miejsce na produkt nieobciążający specjalnie zdolności. Ponieważ celem wzięcia karty było podniesienie oceny punktowej, a nie dalsze zadłużanie, limit karty ustalono na pięciu tysiącach złotych.

Jak widać na obrazku wygenerowanym pod koniec czerwca, karta pojawia się w bazie BIK:

Karta nie ruszyła oceny punktowej

Minęły trzy miesiące od uruchomienia karty. Nasz kredytobiorca postanowił zostać eko i założyć instalację fotowoltaiczną. BOŚ Bank oferuje na ten cel preferencyjny kredyt, więc kierunek był jeden.

Dzięki dobrej ocenie nie miał żadnych problemów z uzyskaniem kredytu, choć jego miesięczne zobowiązania nie były małe. Wychodzi tu stara mądrość, o której piszemy też w tekście jak mieć dobry BIK:

warto budować scoring BIK, bo nie wiadomo, kiedy zdolność kredytowa będzie potrzebna.

Kredyt na fotowoltaikę zostaje uruchomiony, a my dzięki niemu możemy sprawdzić, co dzieje się z oceną.

Czy kolejny kredyt obniża scoring BIK?

Ocena punktowa zmalała. O ile karta nie zrobiła na modelu BIK żadnego wrażenia, to nowe zobowiązanie na ponad 30 tysięcy złotych już tak. Widocznie obniżyło ocenę.

BIK obniżył ocenę, a właściwie prognozę tego, jak kredytobiorca będzie w przyszłości regulował zobowiązania. W stopniu niewielkim, ale jednak. Ocena spadła z 81 do 78 punktów. To działanie jednego z sześciu czynników modelu, czyli liczby nowych kredytów i pożyczek zaciągniętych w ostatnich miesiącach.

Jeśli zastanawiasz się, dlaczego budowanie scoringu opiera się o branie kredytów, kart czy debetów, skoro efektem bywa chwilowy spadek, zaraz to wyjaśnię. Żebyś umiał prawidłowo czytać informacje ze swojego raportu.

Przekredytowanie obniża ocenę punktową

Jednym z zadań modelu BIK jest znalezienie progu bezpieczeństwa, po przekroczeniu którego działania kredytobiorcy mogą realnie zagrażać bankom. Innymi słowy, jeśli BIK zauważa niepokojący trend w postaci nadmiaru zobowiązań, automatycznie obniża ocenę.

Im niższa ocena punktowa BIK, tym wyższe ryzyko nieterminowej obsługi kolejnego kredytu. O czym banki i instytucje pożyczkowe dowiadują się z raportu. Więcej o samej instytucji piszemy w tekście o tym, czym jest BIK.

Ważne, że te prognozy tworzy nie człowiek, a model, i działają automatycznie. Powiększając zadłużenie o dziewięć procent (z 328 do 360 tysięcy złotych), nasz kredytobiorca został uznany za kogoś, kto zaczął przeginać z kredytami. Co od razu odbiło się na ocenie.

Ona z czasem się podniesie, ale to moment, który warto u siebie obserwować. Bo przegapienie go może skutkować gwałtownym spadkiem oceny. Co przełoży się na zdolność kredytową i podejście banków do współpracy.

Jak łatwo stracić dobrą ocenę

Nasz kredytobiorca do czasu, aż BIK nie uzna jego działań za ryzykowne dla własnej płynności, nie będzie prowadził aktywności kredytowej. Ale wielu tego nie wie i będzie próbować dalej. Wtedy okaże się, że banki zaczną odmawiać.

Tu ważna aktualizacja, bo w tym miejscu zasady się zmieniły. Same zapytania kredytowe zakończone odmową nie obniżają już oceny, bo nowy model BIK przestał je liczyć. Puste zapytania z banków znikają zresztą z raportu po czternastu dniach. Problemem staje się co innego, o czym za chwilę.

Człowiek zdeterminowany, żeby dostać kredyt, w końcu go dostanie, sięgając po coraz mniej wybredne instytucje, a w skrajnym przypadku po pożyczki pozabankowe. I każde takie nowe zobowiązanie ocenę obniża, bo liczba nowych kredytów to jeden z sześciu czynników. Dodatkowo rosnąca liczba spłacanych kredytów gotówkowych ciągnie wynik w dół.

Rolą modelu jest chronić podmioty finansowe przed takim niepewnym klientem. Dlatego w tej sytuacji pytanie, czy kolejny kredyt obniża ocenę, jest retoryczne. Kolejne zobowiązania po przekroczeniu granicy naturalnej zdolności będą ciągnąć wynik w dół. Aż pewnego dnia po pobraniu raportu kredytobiorca zobaczy taki obrazek:

Czy ocena punktowa wpływa na zdolność kredytową?

Ocena punktowa BIK to wypadkowa historii kredytowej i bieżącego zachowania. A więc tego, jak spłacasz zobowiązania. Scoring BIK jest odzwierciedleniem kondycji finansowej kredytobiorcy. Im wyższy, tym lepszą zdolność kredytową masz w oczach banku.

Jak poprawić ocenę przy złej historii

Biuro Informacji Kredytowej mocno patrzy na historię kredytową, więc przy złej historii ocena będzie z reguły niska. Na szczęście można ją skorygować. Cały plan działania opisujemy w osobnym poradniku o tym, jak poprawić zdolność kredytową w BIK. Elementem tej pracy bywa czyszczenie BIK, czyli usunięcie tych wpisów, które nie spełniają norm Prawa Bankowego.

Czy czyszczenie BIK zawsze się udaje

Nie, bo nie wszystkie wpisy są usuwalne. Dobrej klasy analityk widzi to już w trakcie analizy raportu. Czyszczenie nigdy nie zaszkodzi, pod warunkiem że robi je uczciwa firma, która pobiera wynagrodzenie wyłącznie za usunięcie złej historii, a nie za obietnice. Jak to wygląda w praktyce, tłumaczymy w tekście o usuwaniu trudnych wpisów z BIK.

Dlaczego mam słaby BIK mimo dobrej historii

Znasz już odpowiedź na pytanie, co najbardziej wpływa na ocenę. To historia Twoich spłat i podejście do obowiązków z umowy kredytu.

Ale zdarza się, że Twoja ocena jest niska mimo braku złej historii. I czujesz się pokrzywdzony. Ocena nie jest wyciągana z kapelusza, więc problem niskiego scoringu zapewne ma swoje źródło. Czas dowiedzieć się, co wpływa na ocenę punktową BIK poza elementami, które już znasz. Pomoże w tym analiza raportu BIK.

Co jeszcze wpływa na ocenę punktową BIK

Czas na najczęstsze błędy kredytobiorców, przez które ocena nie jest tak dobra, jak mogłaby być.

Niewiedza kosztuje, czyli drobne spóźnienia

Ja tam żadnych dużych spóźnień nie miałem, najwyżej kilka dni, więc BIK na pewno nie bierze tego pod uwagę.

Ten sposób myślenia często osłabia ocenę. Osoba tak myśląca nie ma świadomości swoich błędów, bo w jej mniemaniu ma dobry BIK. Przecież nigdy nie spóźniła się ze spłatą raty powyżej 30 dni.

Zapamiętaj: opóźnienia liczą się do oceny, gdy zaległość wynosi co najmniej 50 złotych, a bieżąca terminowość jest sprawdzana przy poślizgu powyżej 15 dni. Drobne, kilkudniowe opóźnienia z groszowymi kwotami nie przekreślają oceny, ale seria realnych zaległości buduje obraz kredytobiorcy, który spłaca nieregularnie.

Model nie ocenia intencji. Nie interesuje go, że szef przelał wypłatę dwa dni po terminie albo że pieniądze wróciły przez pomyłkę w numerze rachunku. Liczy się to, czy zaległość powstała i jak długo trwała. Dlatego przy zobowiązaniach warto trzymać zapas czasu.

Wykorzystanie kart i limitów w koncie

Nie korzystasz z kart i debetów? W tym akurat czynniku nic nie zyskujesz ani nie tracisz. Ale wielu kredytobiorców korzysta, i jeśli robi to prawidłowo, ciągnie ocenę w górę. Niestety wielu korzysta źle i nieświadomie ją obniża.

Wpływ kart, debetów i limitów jest istotny. Model sprawdza, w jakim stopniu wykorzystujesz przyznane limity w ciągu ostatnich sześciu miesięcy. Zbyt wysokie wykorzystanie obniża ocenę i może wskazywać na napięty budżet. Jeśli masz takie produkty, a ocena jest podejrzanie niska, problem często siedzi właśnie tutaj.

Dla laika te problemy są niewidoczne, bo w raporcie są dobrze zakamuflowane. Dlatego warto zasięgnąć porady specjalisty, który w analizie przyjrzy się tym produktom i wychwyci zachowania niezgodne z tym, co BIK nagradza.

Zapytania kredytowe, koniec starych porad

To sekcja, którą trzeba było napisać od nowa, bo świat się zmienił. Przez lata BIK potrafił na własnej stronie pisać, że zapytania mają niewielki wpływ na ocenę, a jednocześnie sugerować coś przeciwnego. Ten spór jest już nieaktualny.

W modelu obowiązującym od końca czerwca 2026 roku zapytania kredytowe nie są brane pod uwagę przy wyliczaniu oceny punktowej. Nie liczą się ani zapytania, które składasz Ty, ani te wykonywane przez banki. Puste zapytania z banków, które nie skończyły się umową, BIK usuwa po czternastu dniach, a historyczne zapytania bankowe zostały z bazy usunięte.

Co to zmienia w praktyce? Jeśli dostajesz odmowy, nie szukaj winy w liczbie zapytań, bo one nie ruszają już oceny. Prawdziwa przyczyna leży w historii spłat, wykorzystaniu limitów albo w liczbie nowych zobowiązań. Nadmiar odmów to nie kara punktowa, tylko sygnał, że coś w Twoim raporcie zniechęca kredytodawców. I to coś trzeba znaleźć oraz wyeliminować, zamiast walczyć z samymi zapytaniami. Szerzej piszemy o tym w tekście o tym, jak zapytania wpływają na wiarygodność kredytową.

Im dłużej się znamy, tym lepiej

Pisząc o tym, co wpływa na ocenę, nie sposób pominąć długości historii, czyli stażu kredytowego.

Im lepiej dałeś się poznać BIK-owi, tym lepiej on Cię zna. I odwrotnie, jeśli unikasz kredytów, kart i limitów, nie dziw się, że model podchodzi do Ciebie z rezerwą. Staż liczą kredyty bankowe, które spłacasz lub spłaciłeś w ostatnich pięciu latach. Nie zmienisz tego inaczej niż dając się poznać, aktywnie lub biernie.

W BIK działa bowiem pewien paradoks. Można być jednocześnie biernym i czynnym kredytobiorcą. Brzmi dziwnie, ale łatwo to wyjaśnić.

Trik na dobrą ocenę, uśpiony debet

Posłużę się przykładem limitu debetowego w koncie. To tani, często bezpłatny rodzaj kredytu, który zaciągasz automatycznie, gdy na koncie zabraknie pieniędzy. Mając go, nie martwisz się nagłym wydatkiem przy pustym rachunku.

Innymi słowy, z debetu korzystasz tylko wtedy, gdy braknie Ci środków. Mając pieniądze, nie korzystasz z niego, ale go masz. To debet uśpiony. Co nie znaczy, że nie jest traktowany jak Twoje zobowiązanie i raportowany przez bank do BIK.

Uwaga na niuans z nowego modelu. Sam staż kredytowy liczą kredyty bankowe, a nie debety. Uśpiony debet nadal jednak buduje Twoją obecność w raporcie jako aktywnego, solidnego kredytobiorcy i przy odpowiedzialnym korzystaniu nie obciąża wykorzystania limitów. To wciąż użyteczny sposób, by nie zniknąć z radaru BIK, gdy z zasady trzymasz się z dala od kredytów.

I tę wiedzę dedykuję tym, którzy trzymają się od produktów kredytowych z daleka, z założenia czy przekonań. A potem dziwią się, że nie mają żadnej oceny BIK. Jeśli chcesz zobaczyć swój raport i sprawdzić, co konkretnie ciągnie Twoją ocenę, zacznij od tego, jak sprawdzić BIK, założyć konto i pobrać raport BIK.