Reading Time: 11 minutes Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym – co dalej?
Czym jest nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym? Szukając cytatu, który dobrze by go charakteryzował, od razu wpadłem na fragment mojej ulubionej szkolnej lektury – Hrabiego Monte Christo. Jak czytamy w tej słynnej powieści: „ludzie starają się upraszczać wynalazki skomplikowane, boć prostota jest zawsze doskonała”. Czy nakaz zapłaty jest rzeczą doskonałą? Oczywiście nie, ale bez wątpienia jest uproszczonym do granic możliwości wyrokiem.
Nakaz upominawczy wydaje sąd rejonowy, nie e-sąd
Podkreślmy: ten artykuł dotyczy wyłącznie nakazów zapłaty wydawanych w postępowaniu upominawczym przez wydziały cywilne i gospodarcze w sądach rejonowych i okręgowych w całej Polsce. Postępowania upominawczego nie należy mylić z elektronicznym postępowaniem upominawczym (EPU), czyli postępowaniem przed e-sądem w Lublinie, o którym szerzej pisaliśmy w osobnym artykule oraz w kompendium o EPU.
Przykład orzeczenia wydanego w postępowaniu upominawczym:
Oczywiście w miejsce tego sądu wstawić można każdy sąd rejonowy z każdego miasta w Polsce.
Kodeks postępowania cywilnego nie zawiera definicji legalnej „nakazu zapłaty” i – prawdę mówiąc – nie widzę potrzeby konstruowania własnej. Zamiast tego odpowiem na kilka pytań, które pozwolą Ci poznać charakterystykę postępowania upominawczego i samego nakazu.
1. Dlaczego sąd wydaje nakaz zamiast rozprawy?
Dzieje się tak ze względów czysto praktycznych. Wyznaczanie rozprawy w każdej, nawet bezspornej sprawie po pierwsze wydłużałoby dochodzenie roszczeń o lata, a po drugie byłoby ekonomicznie nieopłacalne.
Na przeciętnego sędziego przypada w Polsce ok. 1500 spraw rocznie. Biorąc pod uwagę dni wolne, sezon urlopowy i to, że rozprawy bywają odraczane (o apelacjach i zażaleniach nie wspominając), rezygnacja z nakazów zapłaty oznaczałaby całkowity paraliż wydziałów cywilnych i gospodarczych.
2. Kiedy sąd wydaje nakaz i co on zawiera?
Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli powód żąda od nas zapłaty pieniędzy (np. niespłaconego kredytu czy niezapłaconej faktury za internet), to po sprawdzeniu warunków formalnych pozwu wydawany jest nakaz zapłaty. Nakaz powinien zawierać datę wydania, wskazanie sądu i osoby, która go wydała, oznaczenie stron, kwotę do zapłaty i podpis upoważnionej osoby.
Dodatkowo zawiera informację dla pozwanego, by ten w oznaczonym terminie (art. 502 § 1 KPC: dwa tygodnie od doręczenia) zapłacił wskazaną kwotę albo wniósł w tym terminie sprzeciw do sądu.
Zapamiętaj: wydanie nakazu przez sąd rejonowy nie znaczy, że jest on prawomocny. Każdy dłużnik ma prawo obrony i możliwość wniesienia sprzeciwu. Sprzeciw sprawia, że nakaz – kolokwialnie mówiąc – trafia do kosza (zgodnie z art. 505 § 2 KPC traci moc w części zaskarżonej), a sąd musi skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę.
Brak sprzeciwu ze strony pozwanego oznacza uprawomocnienie się nakazu, a co za tym idzie – otwarcie wierzycielowi drzwi do egzekucji komorniczej.
Czasami kilka miesięcy, a nawet tygodni, które dłużnik zyskuje po wniesieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty, jest dla niego kluczowe w kontekście oddłużania. Może bowiem przygotować się na nadchodzącą egzekucję i częściowo lub całkowicie się przed nią zabezpieczyć, a w wielu przypadkach doprowadzić do umorzenia egzekucji komorniczej.
3. Który sąd wydaje nakaz i czy mnie powiadomi?
Nakazy wydawane są na posiedzeniu niejawnym (czytaj: sędzia lub referendarz siedzi przed komputerem z kubkiem kawy i wpisuje do szablonu dane stron oraz kwoty). O posiedzeniu nie zostaniemy w żaden sposób poinformowani, a o wydaniu nakazu zapłaty dowiemy się najczęściej z korespondencji sądowej.
Co do właściwości: gdy powód żąda mniej niż 100 000 zł, sprawę rozpozna sąd rejonowy, a gdy żądanie przewyższa tę kwotę – sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 KPC; próg obowiązuje od 1 lipca 2023 r., wcześniej wynosił 75 000 zł). Co do właściwości miejscowej, jeśli nie prowadzimy działalności gospodarczej, sprawa powinna trafić przed sąd właściwy dla naszego miejsca zamieszkania albo miejsca wykonania umowy.
Nowość 2023: postępowanie z udziałem konsumentów
Wartą osobnego omówienia nowością jest postępowanie z udziałem konsumentów, wprowadzone do KPC nowelizacją z 9 marca 2023 r. (art. 458(14)-458(16) KPC). Stosuje się je obligatoryjnie w każdej sprawie, w której jedną stroną jest konsument, a drugą przedsiębiorca – czyli również „bank kontra dłużnik kredytu”, „chwilówka kontra pozwany” albo „firma windykacyjna kontra konsument”. Trzy najważniejsze korzyści dla dłużnika-konsumenta:
- Sąd właściwy dla miejsca zamieszkania konsumenta (art. 458(14) § 4 KPC). Dotychczas powództwo wnoszono przed sąd właściwy dla siedziby przedsiębiorcy – co dla wielu dłużników oznaczało dojazd do oddalonych o setki kilometrów wydziałów. Od 1.07.2023 konsument może żądać, by sprawę rozpoznał sąd właściwy dla jego miejsca zamieszkania.
- Prekluzja dowodowa dla przedsiębiorcy (art. 458(15) KPC). Powód będący przedsiębiorcą musi powołać wszystkie twierdzenia i dowody już w pozwie, a jako pozwany – w odpowiedzi na pozew. Spóźnione dowody sąd pomija. Dla dłużnika to bardzo ważne: chwilówka, która zapomniała załączyć kompletu umowy albo cesji, może mieć ogromny problem z udowodnieniem roszczenia.
- Obowiązek próby polubownego rozwiązania sporu przed pozwem (art. 458(16) KPC). Jeśli przedsiębiorca przed pozwem zaniechał próby dobrowolnego rozwiązania sporu, uchylił się od niej lub uczestniczył w złej wierze – sąd może obciążyć go kosztami procesu nawet w razie wygranej, a w uzasadnionych przypadkach te koszty podwoić.
W praktyce, gdy chwilówka albo firma windykacyjna od razu poleci po nakaz bez wezwania Cię do polubownego załatwienia sprawy – masz mocne karty w ręku. A skuteczny sprzeciw od adwokata wykorzysta te przepisy maksymalnie.
4. Doręczenie nakazu i nieaktualny adres
Nakaz zapłaty doręczany jest przez Pocztę Polską za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Do nakazu powinien być dołączony odpis pozwu z załącznikami oraz stosowne pouczenia.
W przypadku dwukrotnej awizacji i nieodebrania pozwu (bez względu na to, czy mieszkamy pod adresem, czy nie), sąd może zarządzić doręczenie pozwu przez komornika sądowego (art. 139¹ KPC). Wbrew temu, co dzieje się w EPU, w klasycznym postępowaniu upominawczym jest to obligatoryjne – to ochrona pozwanego przed fikcją doręczenia pod nieaktualny adres. Co zrobić, gdy mimo to wierzyciel podał sądowi Twój zły adres, opisujemy osobno.
Jeśli boisz się przegapić list z sądu z powodu wyjazdu, pracy zmianowej albo roztargnienia, warto poznać e-skrzynkę Poczty Polskiej – usługę, która pozwala odbierać awiza i listy polecone elektronicznie. Druga metoda to stałe sprawdzanie konta w EPU, gdzie zobaczysz nakaz z e-sądu, zanim dotrze do Ciebie listem.
5. Jak wnieść sprzeciw od nakazu zapłaty?
Jeżeli mieszkamy w Polsce, to w terminie dwóch tygodni (14 dni) od daty odebrania nakazu mamy prawo wnieść sprzeciw. To termin ustawowy z art. 502 § 1 KPC – sąd nie może go wydłużyć. W sprzeciwie wskazujemy zarzuty przeciwko dochodzonemu roszczeniu oraz czy sprzeciwiamy się całej kwocie, czy tylko jej części.
Przykładowo możemy podnosić, że dochodzona kwota jest zbyt wysoka albo że roszczenie zostało już wcześniej spłacone. Możliwe jest też kwestionowanie przejścia roszczenia z wierzyciela pierwotnego (tego, z którym zawieraliśmy umowę) na firmę windykacyjną (przy sprzedaży długu).
Co istotne – w postępowaniu upominawczym wniesienie sprzeciwu jest całkowicie bezpłatne. Pozwany nie ponosi opłaty sądowej (to odróżnia ten tryb od postępowania nakazowego, w którym zarzuty są płatne). Sprzeciw można wnieść listem poleconym za potwierdzeniem nadania albo elektronicznie przez Portal Informacyjny Sądów Powszechnych (dla nakazów z sądu rejonowego lub okręgowego) albo przez e-sad.gov.pl (dla nakazów z EPU). Jeśli otrzymałeś nakaz i nie wiesz, co dalej, skontaktuj się z nami.
Otrzymałeś nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym?
Rozumiemy, że decyzja o walce z długami jest trudna i pełna pytań. Dlatego oferujemy Ci bezpłatną, niezobowiązującą konsultację, podczas której nasz ekspert oceni Twoją sytuację, wskaże bezpieczne rozwiązania i odpowie na wszystkie pytania związane z otrzymanym nakazem.
- Rozmowa jest w 100% bezpłatna i bez ukrytych kosztów.
- Do niczego nie zobowiązuje – jej celem jest wyłącznie Twoja wiedza.
- Gwarantujemy pełną dyskrecję i poufność sprawy.
- Codziennie udostępniamy ograniczoną liczbę bezpłatnych terminów.
Sprzeciw wnosimy do sądu, który wydał nakaz.
Uwaga: jeżeli skarżymy tylko koszty postępowania (np. referendarz doliczył zbyt wysokie koszty w stosunku do dochodzonej kwoty), mamy 7 dni na złożenie zażalenia na koszty procesu (art. 394 § 2 KPC). To inny środek niż sprzeciw – zażalenie na koszty kwestionuje wyłącznie ich wysokość, a nie samo roszczenie.
Po prawidłowym wniesieniu sprzeciwu sąd wydaje postanowienie stwierdzające skuteczne wniesienie sprzeciwu i utratę mocy nakazu zapłaty w całości. Powództwo nie wraca wtedy do powoda, ale jest kierowane z urzędu na rozprawę.
Przed rozprawą powód ma prawo ustosunkować się do naszego sprzeciwu i odeprzeć argumenty (a my mamy prawo odpowiedzieć). Po wymianie pism sąd wyznacza rozprawę, na której – po wysłuchaniu stron – oddala roszczenie albo zasądza żądaną kwotę lub jej część.
Pamiętaj, że po niekorzystnym wyroku przysługuje prawo do apelacji!
Podkreślmy też, że odwołanie od nakazu zapłaty bywa możliwe również na etapie egzekucji komorniczej. Dzieje się tak, gdy nakaz nie został nam doręczony (np. zmieniliśmy adres), a o jego wydaniu dowiadujemy się z korespondencji od komornika. Wtedy składamy wniosek o przywrócenie terminu wraz ze sprzeciwem – albo korzystamy z drugiej drogi, jaką jest zażalenie na nadanie klauzuli wykonalności.
Szeroko o tej, mało znanej możliwości obrony przed długami i komornikiem piszemy w osobnym artykule: jak uchylić nieprawidłowo doręczony nakaz zapłaty.
6. Co, gdy nie wniosę sprzeciwu?
Przy braku sprzeciwu nakaz staje się prawomocny i ma skutek prawomocnego wyroku. Po stwierdzeniu prawomocności wierzyciel może wystąpić o klauzulę wykonalności i iść z naszym nakazem do komornika.
7. Czy komornik może wejść do mieszkania?
Na koniec przypomnijmy, że nakazu zapłaty nie należy mylić z postanowieniem prokuratora o przeszukaniu mieszkania. Dlatego przy wizycie komornika pamiętaj, że nie ma on prawa siłowego wejścia do Twojego mieszkania, a siły użyć może co najwyżej policja.
Pytanie tylko, po co czekać na komornika, skoro jest tyle sposobów, by w ogóle nie dopuścić go do swojego życia. Masz długi, zwłaszcza pozabankowe? Skorzystaj z naszej pomocy w oddłużaniu.
- 12 lat na rynku o zasięgu ogólnopolskim.
- Wcześniej działaliśmy pod nazwą Windykowani.pl
- Jesteśmy polecani przez pracowników większości banków!
- Mówią i piszą o nas: Newsweek, Onet, Polskie Radio, Telewizja Polska i inne.
- Posiadamy wiarygodne i rozpoznawalne certyfikaty takie jak raport BIG (Biuro Informacji Gospodarczej).
- Setki pozytywnych opinii i wygranych spraw popartych case study.
Zadzwoń do nas bezpłatnie – pomożemy Ci zlikwidować dług!
- Nie posługujemy się kupionymi zaświadczeniami o rzetelności i wiarygodności. Na pewno widziałeś takie certyfikaty:
- Możesz im wierzyć, ale czy masz pewność dobrej weryfikacji? My idziemy krok dalej, dając Ci do ręki raport z BIG. Sprawdź nas klikając poniżej. Raport otworzy się automatycznie.
Zadzwoń do nas bezpłatnie – pomożemy Ci zlikwidować dług!
Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym – FAQ
Ile mam czasu na sprzeciw od nakazu zapłaty?
Dwa tygodnie (14 dni) od dnia doręczenia nakazu zapłaty. Termin wynika z art. 502 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego i jest terminem ustawowym, czyli sąd nie może go wydłużyć. Liczy się od dnia osobistego odbioru przesyłki na poczcie albo od fikcji doręczenia po dwukrotnym awizowaniu. Jeśli przegapisz termin bez swojej winy (np. byłeś w szpitalu albo zmieniłeś adres bez wymeldowania), możesz w ciągu tygodnia od ustania przeszkody złożyć wniosek o przywrócenie terminu wraz ze sprzeciwem.
Czy sprzeciw od nakazu zapłaty jest płatny?
Nie. W postępowaniu upominawczym wniesienie sprzeciwu jest całkowicie bezpłatne – pozwany nie ponosi żadnej opłaty sądowej. To ważne rozróżnienie wobec postępowania nakazowego (innego trybu), w którym wniesienie zarzutów wiąże się z opłatą stanowiącą różnicę między opłatą od pozwu a tą, którą zapłacił powód. Jeśli więc na nakazie widnieje pouczenie o sprzeciwie, masz prawo go wnieść bez ponoszenia kosztów. Płatne jest tylko sporządzenie sprzeciwu przez adwokata, jeśli zdecydujesz się na pomoc prawnika.
Co się dzieje po skutecznym wniesieniu sprzeciwu?
Skutek jest natychmiastowy: zgodnie z art. 505 § 2 KPC nakaz zapłaty traci moc w części zaskarżonej sprzeciwem. Sąd wydaje postanowienie stwierdzające utratę mocy nakazu, a sprawa wraca do trybu zwykłego – wyznacza się rozprawę. Powód otrzymuje sprzeciw i ma prawo się do niego ustosunkować. Po wymianie pism sąd wzywa strony na rozprawę, gdzie merytorycznie rozstrzyga, czy roszczenie jest zasadne. Wierzyciel traci tytuł wykonawczy, więc komornik nie może prowadzić egzekucji do prawomocnego wyroku – co w polskich realiach trwa kolejne 6-18 miesięcy.
Czym różni się postępowanie upominawcze od EPU?
EPU (elektroniczne postępowanie upominawcze) to elektroniczny wariant prowadzony wyłącznie przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód. Pozew składa się przez e-sad.gov.pl, bez dowodów, a nakaz wydaje referendarz na podstawie samego pozwu. Klasyczne postępowanie upominawcze toczy się przed sądem rejonowym lub okręgowym właściwym dla pozwanego, pełna dokumentacja musi być załączona do pozwu, a sąd ma większy zakres oceny. Najważniejsza różnica praktyczna: w EPU nie ma doręczenia komorniczego, więc nakaz może uprawomocnić się przez fikcję doręczenia pod nieaktualny adres. W klasycznym postępowaniu sąd zarządza doręczenie przez komornika.
Czym jest postępowanie z udziałem konsumentów?
To nowe postępowanie odrębne wprowadzone do KPC ustawą z 9 marca 2023 r., obowiązujące od 1 lipca 2023 r. (art. 458(14)-458(16) KPC). Stosuje się je we wszystkich sprawach między konsumentem a przedsiębiorcą. Trzy kluczowe nowości na korzyść dłużnika-konsumenta: po pierwsze, może on wytoczyć powództwo przed sąd właściwy dla swojego miejsca zamieszkania, a nie siedziby przedsiębiorcy. Po drugie, przedsiębiorca ma prekluzję dowodową – wszystkie twierdzenia i dowody musi powołać już w pozwie albo w odpowiedzi na pozew. Po trzecie, przedsiębiorca musi przed pozwem podjąć realną próbę polubownego rozwiązania sporu – jeśli tego zaniedba, sąd może obciążyć go kosztami nawet przy wygranej, a w skrajnych przypadkach je podwoić.
Czy mogę wnieść sprzeciw po terminie?
Co do zasady nie – sąd odrzuca spóźniony sprzeciw bez rozpoznania (art. 504 § 1 KPC). Istnieje jednak instytucja przywrócenia terminu (art. 168 § 1 KPC), z której można skorzystać, jeśli uchybienie nastąpiło bez winy pozwanego. Najczęstsze przyczyny: nakaz doręczono pod stary adres, byłeś za granicą lub w szpitalu, albo korespondencji nie przekazali Ci domownicy. Wniosek o przywrócenie terminu składasz w ciągu tygodnia od ustania przeszkody, dołączając od razu sprzeciw. Po roku od upływu pierwotnego terminu przywrócenie jest możliwe tylko wyjątkowo. Drugą drogą jest zażalenie na nadanie klauzuli wykonalności.
